Strona główna - Naczelny Sąd Administracyjny

Sprostowanie w związku z informacjami prasowymi, które ukazały się między innymi na portalu TVN24 (link) oraz Interia Wydarzenia (link).

Wbrew informacjom prasowym opublikowanym dziś między innymi na portalu TVN24 i Interia Wydarzenia, skarga kasacyjna Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 2389/19, w sprawie III OSK 1974/24 (link do notatki prasowej) nie została odrzucona przez Naczelny Sąd Administracyjny, lecz oddalona dzisiejszym wyrokiem.

Z ustnych motywów rozstrzygnięcia nie wynika również w żadnej mierze, że zgoda na budowę obiektu w postaci Zamku w Stobnicy jest legalna czy też, że budowla została w pełni zalegalizowana. Rozpoznawana sprawa dotyczyła wyłącznie kwestii procesowej w postaci przesłanek wznowienia postępowania w sprawie dotyczącej określenia warunków prowadzenia robót melioracyjnych.

Z ustnych motywów rozstrzygnięcia wynikało również, że ewentualne nieprawidłowości w realizacji tego przedsięwzięcia mogą stanowić podstawę do prowadzenia odrębnego postępowania administracyjnego, ale inicjatywa w tym zakresie należy do właściwego organu administracji publicznej.

Przedmiotem sprawy zakończonej dzisiejszym prawomocnym wyrokiem było wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Poznaniu określającej warunki prowadzenia robót melioracyjnych, w związku z realizacją przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku wielorodzinnego. Po wznowieniu postępowania, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Poznaniu decyzją z 26 kwietnia 2019 r. wniósł sprzeciw wobec realizacji przedsięwzięcia. Po wniesieniu odwołania Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Warszawie decyzją z 31 lipca 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z 26 kwietnia 2019 r.

Skargę na decyzję z 31 lipca 2019 r. wniósł inwestor. Wyrokiem z 11 marca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję z 31 lipca 2019 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z 26 kwietnia 2019 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.) przez błędną wykładnię i błędne przyjęcie, że w sprawie istniały podstawy wznowienia postępowania.

Skargi kasacyjne od powyższego wyroku wniosła organizacja społeczna oraz organ - Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska.

Wyrokiem z 26 marca 2024 r. III OSK 3411/21 Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę kasacyjną organu jako wniesioną z uchybieniem terminu oraz oddalił skargę kasacyjną organizacji społecznej.

Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wniósł o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wyrokiem z 26 marca 2024 r. III OSK 3411/21 wskazując, że skarga kasacyjna została wniesiona w terminie.

W dzisiejszym wyroku w sprawie III OSK 1974/24 Naczelny Sąd Administracyjny wznowił postępowanie sądowoadministracyjne w tej sprawie uznając, że skarga kasacyjna Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska została wniesiona w terminie i jednocześnie oddalił skargę kasacyjną tego organu.

NSA uznał, że ujawnienie w trakcie realizacji inwestycji przekroczenia deklarowanej powierzchni przekształconej (ponad 2 ha) nie stanowiło nowej okoliczności istniejącej w chwili wydania decyzji z 6 maja 2015 r., a więc nie mogło być podstawą wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Sąd podkreślił konieczność rozróżnienia wadliwości decyzji administracyjnej od jej nieprawidłowej realizacji, podkreślając, że naruszenia powstałe na etapie wykonywania decyzji powinny być przedmiotem ewentualnego odrębnego postępowania.

NSA nie podzielił także zarzutu kasacyjnego organu podnoszącego naruszenie art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskazując, że uzasadnienie wyroku Sądu I instancji spełniało wszystkie wymogi i umożliwiało kontrolę instancyjną. Sąd zaznaczył, że przepis ten nie może służyć do kwestionowania samej oceny prawnej. Ponadto NSA nie dopatrzył się naruszenia art. 153 p.p.s.a., akcentując, że na etapie wydawania decyzji inwestor deklarował parametry inwestycji, które nie kwalifikowały jej jako przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, a późniejsze odstępstwa nie świadczą o wadliwości samej decyzji określającej warunki prowadzenia robót melioracyjnych.

*Sprostowanie do informacji prasowych w związku z wyrokiem NSA z 14 kwietnia 2026 r. III OSK 1974/24 - link do sprostowania

W dniach 13-14 kwietnia 2026 r. w siedzibie Naczelnego Sądu Administracyjnego odbyła się Konferencja sędziów Izby Finansowej NSA, uczestniczyli w niej również sędziowie wojewódzkich sądów administracyjnych. W pierwszym dniu Konferencji zaprezentowane zostało orzecznictwo NSA dotyczące zwolnień od opodatkowania w podatku od towarów i usług oraz omówiono problemy związane ze stosowaniem przepisów umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. Wśród poruszonych tematów znalazły się także zagadnienia związane z opodatkowaniem infrastruktury kolejowej podatkiem od nieruchomości w kontekście orzecznictwa TSUE i NSA oraz nowymi definicjami budynków i budowli w ustawie o podatku od nieruchomości w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych.

W drugim dniu Konferencji omawiane były tematy dotyczące Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF) – jego znaczenia dla rozliczeń VAT, uproszczenia i przyspieszenia kontroli oraz uszczelnienia systemu opodatkowania VAT. Przedstawione ponadto zostały problemy związane z wdrożeniem systemu e-doręczeń w postępowaniach podatkowych – ocena skuteczności doręczenia na tle przepisów ustawy Ordynacja podatkowa.

Sprawa dotyczyła dopuszczalności przetwarzania przez podmioty zarządzające wierzytelnościami danych osobowych osoby wskazywanej jako spadkobierca dłużnika w celu dochodzenia wierzytelności, w sytuacji braku stwierdzenia nabycia spadku.

NSA wskazał, że zastosowanie art. 6 ust. 1 lit. f RODO* wymaga wykazania istnienia prawnie uzasadnionego interesu administratora, przy czym warunkiem jego przyjęcia jest rzeczywisty związek pomiędzy przetwarzaniem danych a możliwością dochodzenia roszczeń. W tym kontekście kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy osoba, której dane są przetwarzane, może być uznana za dłużnika. W związku z tym NSA wyjaśnił, że samo złożenie oświadczenia o przyjęciu spadku nie przesądza o nabyciu statusu spadkobiercy. Status ten może być skutecznie wykazany wobec osób trzecich wyłącznie przez przedstawienie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku albo aktu poświadczenia dziedziczenia. W konsekwencji brak takiego dokumentu uniemożliwia uznanie danej osoby za dłużnika w rozumieniu przepisów ustawy z 12 maja 2023 r. o zarządzaniu wierzytelnościami i nabywcach wierzytelności. Jeżeli osoba wskazywana jako spadkobierca kwestionuje swój status, administrator danych nie może opierać przetwarzania danych wyłącznie na przypuszczeniu co do jej odpowiedzialności za dług. W takiej sytuacji konieczne jest uprzednie uzyskanie formalnego potwierdzenia nabycia spadku. Choć wierzyciel może co do zasady wykazywać status spadkobiercy różnymi środkami dowodowymi, to w razie sporu jedyną drogą jest uzyskanie orzeczenia sądu w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku. Dopiero taki dokument pozwala na przypisanie danej osobie statusu dłużnika. Natomiast brak wykazania statusu dłużnika wyklucza możliwość powołania się na prawnie uzasadniony interes w rozumieniu art. 6 ust. 1 lit. f RODO, a tym samym wyklucza podstawę prawną przetwarzania danych osobowych.

* rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35)

W rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że doręczenie decyzji jako czynność materialno-techniczna nie może stanowić samodzielnego przedmiotu skargi na bezczynność.
W ocenie skarżącej brak prawidłowego doręczenia oznaczał, że decyzja nie została skutecznie wprowadzona do obrotu prawnego, a tym samym sprawa nie została załatwiona w terminie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę, uznając, że skarga na bezczynność w przedmiocie doręczenia decyzji jest niedopuszczalna. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił to stanowisko, że skarga na bezczynność – na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. – dotyczy prowadzenia postępowania jako całości, zmierzającego do wydania aktu lub podjęcia czynności, a nie poszczególnych elementów tego postępowania. Nie jest zatem dopuszczalne wyodrębnianie pojedynczych czynności procesowych, takich jak doręczenie decyzji, jako samodzielnego przedmiotu skargi na bezczynność.

NSA wskazał również, że doręczenie decyzji ma charakter czynności materialno-technicznej, która nie kształtuje praw ani obowiązków strony. Jej funkcją jest jedynie wywołanie skutku w postaci rozpoczęcia biegu terminów procesowych. W konsekwencji ewentualne nieprawidłowości w doręczeniu mogą być badane w ramach kontroli legalności decyzji lub w toku postępowania odwoławczego, a nie w drodze odrębnej skargi na bezczynność.

NSA odniósł się także do art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., wskazując, że przepis ten nie służy zaskarżaniu poszczególnych czynności w toku postępowania, lecz dotyczy bezczynności w sprawach, których rezultat (akt lub czynność) nie podlega samodzielnemu zaskarżeniu. Nie może on stanowić podstawy do objęcia kontrolą sądu administracyjnego samej czynności doręczenia.

Link do orzeczenia

Z okazji Świąt Wielkanocnych składam Państwu najlepsze życzenia. Niech ten czas napełni nasze serca otuchą i nadzieją, przyniesie pokój oraz pozwoli przezwyciężyć nawet największe trudności.

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego
Jacek Chlebny