Strona główna - Naczelny Sąd Administracyjny

Uchwała

Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego

z dnia 24 lutego 2025 r.

Na podstawie art. 47 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. — Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) uchwala się, co następuje:

§ 1.

Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego zważywszy, że sędzia sądu administracyjnego rozstrzyga sprawy publiczne między państwem a obywatelem, a także ze względu na obowiązek zagwarantowania zgodnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) prawa do rozpatrzenia sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, uznaje, że sędziowie sądów administracyjnych nie powinni brać udziału w procesie tworzenia prawa, zarówno w powołanych w tym celu komisjach, jak i jako autorzy opinii, niezależnie od otrzymywania z tego tytułu wynagrodzenia. Powyższe stanowisko Kolegium nie dotyczy organów reprezentujących Naczelny Sąd Administracyjny.

§ 2.

Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznając, że zasada trójpodziału władzy opiera się na założeniu odrębności i niezależności władzy sądowniczej od pozostałych władz i że zasada ta stanowi dla sędziego gwarancję niezawisłości, a dla stron postępowania – gwarancję bezstronnego rozpatrzenia sprawy, zwraca się do sędziów sądów administracyjnych o rozwagę w deklarowaniu dodatkowej aktywności na rzecz władzy ustawodawczej lub wykonawczej oraz udziału w debacie o charakterze politycznym. Zgodnie z art. 178 ust. 3 Konstytucji RP sędzia nie tylko nie może należeć do partii politycznej, związku zawodowego, ale także prowadzić działalności publicznej nie dającej się pogodzić z zasadami niezależności sądów i niezawisłości sędziów.

Stanowisko Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie udziału sędziów sądów administracyjnych w debacie o charakterze politycznym (PDF)  pobierz (211 KB, PDF)

W dniu 15 lutego 2025 r. na portalu internetowym Konstytucyjny.pl opublikowany został tekst Pana Sędziego Sądu Najwyższego profesora Włodzimierza Wróbla: O sędziach i sądach w rozumieniu Konstytucji i w rozumieniu ustawy (https://konstytucyjny.pl/wlodzimierz-wrobel-o-sedziach-i-sadach-w-rozumieniu-konstytucji-i-w-rozumieniu-ustawy/). Zawarto w nim stwierdzenie, że szczególną grupą sędziów „ustawowych” są „sędziowie delegowani do orzekania w innym rodzaju sądów, niż ten, do którego zostali powołani. Np. sędziowie sądów powszechnych orzekający w Sądzie Najwyższym, czy sędziowie wojewódzkich sądów administracyjnych orzekający w NSA. Ich delegacje mają swoje źródło w decyzjach albo Ministra Sprawiedliwości albo administracji sądowej powoływanej przez tego ministra (prezesi sądów) a same te decyzje są uprawnieniem ustawowym a nie konstytucyjnym”. Z twierdzenia tego wynika, jakoby w sądownictwie administracyjnym Minister Sprawiedliwości był organem zarówno decydującym o delegacji sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, jak i powołującym prezesów sądów administracyjnych. Żadna z tych tez nie jest jednak prawdziwa i zgodna ze stanem prawnym, wynikającym z przepisów ustawy z 25 lipca 2002 r – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267, dalej: p.u.s.a.).

Delegować sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego, na czas określony i za jego zgodą, do pełnienia obowiązków sędziego w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, może Prezes NSA (art. 13 § 1 p.u.s.a.). Uprawnienie takie przysługuje Ministrowi Sprawiedliwości jedynie w odniesieniu do sędziego sądu powszechnego, delegowanego do pełnienia, na wniosek Prezesa NSA, obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym, takich sędziów sądów powszechnych delegowanych przez Ministra Sprawiedliwości w sądach administracyjnych jednak od dłuższego już czasu nie ma.

Podobnie, prezesa i wiceprezesa sądu w wojewódzkim sądzie administracyjnym powołuje Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego spośród sędziów wojewódzkiego sądu administracyjnego lub Naczelnego Sądu Administracyjnego, po zasięgnięciu opinii zgromadzenia ogólnego tego sądu (art. 21 § 1 p.u.s.a.), a prezes wojewódzkiego sądu administracyjnego w zakresie administracji sądowej jest organem podległym Prezesowi NSA (art. 20 § 2 p.u.s.a.). Zgromadzenie ogólne składa się z sędziów wojewódzkiego sądu administracyjnego i  jest, obok prezesa sądu i kolegium sądu, organem sądu, w odróżnieniu od rozwiązań przyjętych w sądach powszechnych, w których zgromadzenie ogólne sędziów statusu takiego nie ma. Prezesa NSA powołuje natomiast Prezydent Rzeczypospolitej spośród dwóch kandydatów przedstawionych przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów NSA.  Zgromadzenie Ogólne Sędziów NSA jest jednym z organów sądu i tworzą je sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Istnienie odrębnego sądownictwa administracyjnego ma swoje umocowanie w Konstytucji RP. Zgodnie z art. 175 ust. 1 Konstytucji, wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. Przepis art. 184 Konstytucji stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. W Konstytucji został także uregulowany sposób powoływania Prezesa NSA (art. 185).

Kontrolując administrację publiczną, a zatem działania władzy wykonawczej, sądy administracyjne muszą mieć zagwarantowaną niezależność organizacyjną i finansową od organów władzy wykonawczej. Przepisy ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych zawierają zatem rozwiązania odbiegające od przyjętych dla sądów powszechnych, jeżeli chodzi o uprawnienia Ministra Sprawiedliwości. Przypomnieć w związku z tym należy, że to Prezes NSA sprawuje zwierzchni nadzór nad działalnością administracyjną sądów administracyjnych (art. 12 p.u.s.a), w odróżnieniu od sądów powszechnych, w których nadzór ten jest sprawowany przez Ministra Sprawiedliwości.

sędzia NSA Sylwester Marciniak

Przewodniczący Wydziału Informacji Sądowej

Naczelnego Sądu Administracyjnego

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego Jacek Chlebny wziął udział w uroczystej inauguracji nowego roku orzeczniczego Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, która odbyła się 31 stycznia 2025 r. w Strasburgu. Podczas uroczystości obecni byli reprezentanci sądów najwyższych 46 państw członkowskich Rady Europy oraz władz lokalnych, krajowych i międzynarodowych. Prezes NSA uczestniczył także w seminarium pt. „Ochrona praw człowieka w świecie sztucznej inteligencji, algorytmów i Big Data”.

Po seminarium odbyło się uroczyste posiedzenie Trybunału z udziałem Prezesa ETPCz Marko Bošnjaka oraz Christophe Soularda, Pierwszego Prezesa Sądu Kasacyjnego Francji.

W dniu 24 stycznia 2025 r. na portalu Prawo.pl opublikowany został tekst autorstwa Pani Karoliny Gotfryd, opatrzony tytułem: „NSA zmienia podejście do sędziów powołanych po 2017 roku” (https://www.prawo.pl/podatki/podejscie-nsa-do-sedziow-powolanych-po-2017-roku-karolina-gotfryd,531145.html). Zawarto w nim twierdzenia, jakoby Naczelny Sąd Administracyjny zaczął w ostatnich tygodniach „masowo zawieszać sprawy”, w których w pierwszej instancji orzekali sędziowie powołani po 2017 r. i „tylko w ubiegłym tygodniu NSA zawiesił 10 postępowań”, co według autorki rodzi pytanie o groźbę paraliżu sądownictwa administracyjnego i oznacza, że rozpoznanie spraw będzie się przeciągać, a strony będą dłużej czekać na wyrok. Takie przedstawienie sprawy wprowadza w błąd strony postępowań przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, a także może rodzić u nich obawy co do sprawności rozpoznawania skarg kasacyjnych, wobec czego wymaga wyjaśnienia.

W dniu 23 stycznia 2025 r. na rozprawach w Wydziale II Izby Finansowej jeden skład orzekający z urzędu zawiesił postępowania kasacyjne w 9 sprawach o sygn. akt: II FSK 1041/24, II FSK 536/22, II FSK 537/22, II FSK 538/22, II FSK 539/22, II FSK 540/22, II FSK 541/22, II FSK 665/22 i II FSK 688/22. Postanowienia o zawieszeniu postępowania zostały wpisane do protokołu rozprawy. Jako podstawę prawną zawieszenia tych postępowań wskazano art. 124 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.  z 2024 r., poz. 935). Przepis ten uzasadnia zawieszenie postępowania wyłącznie „w razie przedstawienia przez sąd w tym postępowaniu pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu albo Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej”. W zawieszonych postępowaniach skład orzekający nie zadał pytania prawnego Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej czy też Trybunałowi Konstytucyjnemu, powołał się natomiast na fakt przedstawienia pytania prawnego do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (sygnatura sprawy przed TSUE: C-521/21) przez Sąd Rejonowy Poznań Stare Miasto (postanowienie Sądu Rejonowego Poznań Stare Miasto z 23 lipca 2021 r. sygn. X GC Upr.5837/19), a zatem na pytanie prawne zadane przez inny sąd w innej sprawie.

Analiza wokand posiedzeń w kolejnych dniach, jak też w dniach poprzedzających 23 stycznia 2025 r. wskazuje, że do zawieszenia postępowań przed Naczelnym Sądem Administracyjnym z zastosowaniem tej podstawy prawnej i faktycznej doszło jedynie w dniu 23 stycznia 2025 r. w wymienionych wyżej sprawach, przez jeden skład orzekający. Teza artykułu o masowym zawieszaniu postępowań, a co za tym idzie, groźbie paraliżu sądownictwa administracyjnego z podanej przyczyny, nie znajduje zatem potwierdzenia.

Przewodniczący Wydziału Informacji Sądowej

Naczelnego Sądu Administracyjnego

W dniu 16 grudnia 2024 r. w siedzibie Naczelnego Sądu Administracyjnego odbyło się spotkanie z okazji Bożego Narodzenia i Nowego Roku. Otwierając je Prezes NSA Jacek Chlebny przywitał wszystkich zebranych. W gronie zaproszonych gości w tym roku znalazł się nowy Metropolita Warszawski Ks. Arcybiskup Adrian Galbas, któremu Prezes NSA serdecznie pogratulował papieskiej nominacji na ten urząd, dziękując jednocześnie Jego Ekscelencji za przyjęcie zaproszenia i przybycie do NSA w pierwszym dniu urzędowania w Archidiecezji Warszawskiej.

Prezes NSA powitał także pozostałych gości - Ks. Prałata Roberta Bańdura, byłych Prezesów Naczelnego Sądu Administracyjnego Janusza Trzcińskiego i Romana Hausera oraz Wiceprezesów Naczelnego Sądu Administracyjnego Andrzeja Kabata, Andrzeja Kisielewicza i Janusza Drachala, Prezesów Izb Naczelnego Sądu Administracyjnego, Szefa Kancelarii Prezesa NSA, Dyrektora Biura Orzecznictwa a także Prezesów Wojewódzkich Sądów Administracyjnych, wszystkich Sędziów i Pracowników NSA, jak również delegację Związku Harcerstwa Polskiego: Podharcmistrzynię Kwatery Głównej Aleksandrę Kozubską oraz Aleksandrę Szwedo, Zofię Cudo i Martynę Szpyt.

Przedstawiciele Związku Harcerstwa Polskiego przekazali Prezesowi NSA Betlejemskie Światło Pokoju. Takim darem skauci z całej Europy, a wśród nich harcerki i harcerze ZHP, pragną podzielić się ze wszystkimi. Niosąc lampiony ze Światłem do parafii, szkół, szpitali, urzędów i domów, dzielą się radosną nowiną i krzewią największe uniwersalne wartości braterstwa i pokoju.

W tym roku Betlejemskie Światło Pokoju nie wyruszyło z Beltejem jak co roku, a z Górnej Austrii, w Polsce rozpoczęło swoją drogę w niedzielę 15 grudnia w Zakopanem, gdzie przedstawiciele władz ZHP otrzymali je od słowackich skautów. Następnego dnia Betlejemskie Światło Pokoju dotarło do Naczelnego Sądu Administracyjnego i zostało uroczyście przekazane podczas sądowej Wigilii z udziałem Ks. Arcybiskupa Adriana Galbasa.

Podczas spotkania wysłuchano również kolęd wykonanych przez studentów Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie: Julię Grendzia, Olgę Wujkowską oraz Katarzynę Sawczuk pod kierownictwem artystycznym dr. hab. Dariusza Janusa.

W dniach 12-13 grudnia 2024 r. w Warszawie odbyła się międzynarodowa konferencja „International Protection at the Crossroads” zorganizowana przez Naczelny Sąd Administracyjny wspólnie z Agencją Unii Europejskiej ds. Azylu (EUAA).

Wykłady wygłosili m.in. Wiceprezes Europejskiego Trybunału Praw Człowieka Ivana Jelić oraz były Wiceprezes Trybunału Sprawiedliwości UE Lars Bay Larsen. Prezes NSA Jacek Chlebny w swoim wystąpieniu przedstawił temat „Pushbacki i prawo do azylu w czasach wojny hybrydowej – doświadczenia polskie”.

W konferencji uczestniczyli sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych, a także przedstawiciele EUAA, Agencji ONZ ds. Uchodźców (UNHCR) i Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej FRONTEX.