Strona główna - Naczelny Sąd Administracyjny

W rozpatrywanej sprawie spór sprowadzał się do rozstrzygnięcia, czy wypłacona przez towarzystwo ubezpieczeniowe kwota odszkodowania z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej działalności gospodarczej spółki będzie stanowiła przychód po jej stronie i czy wobec tego kwota ta będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych.

We wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej spółka wskazała, że w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej zajmuje się między innymi szeroko pojętą obsługą księgową innych spółek, w ramach której jest zobowiązana m.in. do naliczania wysokości zobowiązań podatkowych na rzecz swoich klientów, którą to należność klienci spółki zobowiązani byli uiszczać do właściwych urzędów skarbowych. W latach 2017-2018 spółka dokonała na rzecz klienta błędnego naliczenia wysokości zobowiązania podatkowego, wobec czego klient ten poniósł stratę, został bowiem zobowiązany do dopłaty na rzecz właściwego organu skarbowego różnicy między naliczoną przez spółkę wysokością należnego podatku a rzeczywistą jego wysokością, wraz z odsetkami z tytułu opóźnienia w płatności. W związku z poniesioną szkodą finansową, która nastąpiła w wyniku nieprawidłowego wykonania usług z zakresu obsługi podatkowej, klient wystawił spółce noty obciążeniowe, w wyniku czego wnioskodawca zwrócił się o wypłatę odszkodowania do towarzystwa ubezpieczeniowego, w którym spółka wykupiła ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Przedmiotowe noty obciążeniowe nie zostały przez spółkę zaliczone do kosztów uzyskania przychodów na mocy art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: u.p.d.o.p.). Towarzystwo ubezpieczeniowe dokonało wypłaty odszkodowania bezpośrednio na rachunek bankowy należący do klienta. 

We wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej spółka zapytała, czy w świetle wyżej przedstawionego stanu faktycznego wypłacona przez towarzystwo ubezpieczeniowe kwota odszkodowania z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej działalności gospodarczej wnioskodawcy będzie stanowiła przychód po stronie wnioskodawcy i czy wobec tego kwota ta będzie podlegała opodatkowaniu po stronie wnioskodawcy na podstawie dyspozycji zawartych w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych? 
W ocenie spółki, wypłacona przez towarzystwo ubezpieczeniowe na rzecz klienta kwota odszkodowania z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej działalności gospodarczej wnioskodawcy nie będzie stanowiła przychodu po stronie wnioskodawcy.

Zdaniem zaś Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej kwota odszkodowania stanowi przychód podatkowy po stronie wnioskodawcy. Skoro to wnioskodawca jest odpowiedzialny za powstanie wskazanej we wniosku szkody, to co do zasady to on powinien dokonać jej naprawienia. Z uwagi jednak na ubezpieczenie spółki szkoda ta została faktycznie pokryta z zawartej polisy, a świadczenie zostało wypłacone bezpośrednio na rzecz poszkodowanych. To zatem wnioskodawca ubezpieczył się od skutków ewentualnych zaniedbań i to jemu należna jest kwota wypłacona z tytułu ubezpieczenia, stanowiąc jego przysporzenie majątkowe, a więc przychód podatkowy. Fakt, że zgodnie z umową zawartą z ubezpieczycielem odszkodowanie wypłacono bezpośrednio podmiotom, które poniosły szkodę, pozostaje bez znaczenia dla kwalifikacji odszkodowania jako przychodu spółki.

Uchylając zaskarżoną indywidualną interpretację podatkową Sąd pierwszej instancji uznał stanowisko organu za nieprawidłowe.

Oddalając skargę kasacyjną organu Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, że odszkodowania uzyskane przez skarżącą od ubezpieczyciela wiążą się ze szkodami w mieniu innych podmiotów i w istocie stanowią spłatę zobowiązań, które skarżąca musi uregulować wobec swoich klientów w związku z wadliwym wykonaniem usługi. Ubezpieczyciel, wypłacając odszkodowanie, dokonywać będzie jedynie zwrotu potencjalnych wydatków, jakie by spółka ponosiła w celu odtworzenia stanu sprzed zajścia zdarzenia objętego ochroną ubezpieczeniową. W konsekwencji, spółka nie uzyska żadnego przysporzenia majątkowego.

W konsekwencji, otrzymane od ubezpieczyciela odszkodowania w związku z naprawieniem przez spółkę szkód klientom stanowią zwrot potencjalnie poniesionych na rzecz tych klientów wydatków wypłaconych im bezpośrednio, przy czym wydatki te, w myśl art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p., nie są zaliczane (nie mogą być zaliczone) do kosztów uzyskania przychodów. Wydatki te zatem na podstawie art. 12 ust. 4 pkt 6a u.p.d.o.p., nie są zaliczane do przychodów. Przyjęcie przeciwnej wykładni prowadziłoby do sytuacji, w której podatnik nie mógłby zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów odszkodowania zapłaconego na rzecz swego kontrahenta, a zarazem musiałby zaliczyć do przychodu otrzymane od ubezpieczyciela odszkodowania, które w całości zostały przekazane kontrahentowi i które mają za cel kompensatę szkody pokrytej uprzednio klientom.

Link do orzeczenia

Sprawa dotyczyła nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na kontynuacji eksploatacji złoża węgla brunatnego. Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności kwestionowały organizacje ekologiczne.

NSA wskazał, że co do zasady nie ma przeszkód do nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Decyzja ta poprzedza uzyskanie szeregu innych decyzji i pozwoleń oraz określa warunki, przy których przedsięwzięcie może zostać zrealizowane, tak aby ograniczyć jego zagrożenia dla środowiska. Nadanie jej rygoru powoduje, że staje się ona wykonalna pomimo braku ostateczności, a skutki rygoru odnoszą się wyłącznie do sfery tymczasowej wykonalności decyzji. Bezpieczeństwo energetyczne kraju, rozumiane wieloaspektowo, oraz potencjalnie znaczne straty finansowe inwestora uzasadniały nadanie decyzji środowiskowej rygoru natychmiastowej wykonalności. Okoliczności te pozwalały na przyjęcie, że zachodziły przesłanki interesu społecznego oraz wyjątkowo ważnego interesu strony, o których stanowi art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. 

NSA wyjaśnił przy tym, że nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności nie jest uzależnione od oceny zgodności z prawem decyzji, której rygor został nadany. W postępowaniu dotyczącym rygoru ani organ ani sąd administracyjny nie dokonują kontroli legalności samej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Przedmiotem oceny jest wystąpienie przesłanek określonych w art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie w tym przedmiocie, ze względu na swój charakter, nie wymaga również prowadzenia wyczerpującego postępowania wyjaśniającego w takim zakresie, jaki właściwy jest postępowaniu dotyczącym samej decyzji środowiskowej.

NSA nie podzielił również zarzutu, że nadanie decyzji środowiskowej rygoru natychmiastowej wykonalności narusza wynikające z art. 11 ust. 1 i 3 dyrektywy 2011/92/UE w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko, prawo zainteresowanej społeczności do skutecznej kontroli sądowej. Przepis ten wymaga zapewnienia możliwości zakwestionowania przed sądem materialnej lub proceduralnej legalności rozstrzygnięcia, natomiast państwa członkowskie określają etap, na którym decyzje, działania lub zaniechania mogą być kwestionowane. Regulacja pozwalająca na nadanie decyzji środowiskowej rygoru natychmiastowej wykonalności nie jest zatem sprzeczna z dyrektywą, jeżeli organizacjom społecznym zapewniono możliwość zaskarżenia postanowienia w tym przedmiocie.

Sprawa dotyczyła stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną. Organ I instancji stwierdził wydanie tej decyzji z naruszeniem prawa, natomiast organ odwoławczy uchylił to rozstrzygnięcie i odmówił stwierdzenia nieważności, co oznaczało wydanie decyzji na niekorzyść odwołującej się strony. Uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił dopiero w odpowiedzi na skargę do sądu administracyjnego. 

NSA wskazał, że zakaz reformationis in peius (zakaz orzekania na niekorzyść strony wnoszącej odwołanie), wynikający z art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), stanowi jedną z fundamentalnych zasad prawa procesowego i doniosłą gwarancję procesową dla strony odwołującej się. Strona powinna pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że wniesione przez nią odwołanie, jeżeli nie okaże się skuteczne, spowoduje co najwyżej utrzymanie jej dotychczasowej sytuacji prawnej, w żadnym natomiast wypadku nie doprowadzi do jej pogorszenia. O tym, czy pogorszenie takie nastąpiło, przesądza zestawienie osnowy decyzji organu I instancji z rozstrzygnięciem organu odwoławczego.

NSA wyjaśnił, że art. 139 k.p.a. dopuszcza odstępstwa od tego zakazu wyłącznie w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Rażące naruszenie prawa oznacza sprzeczność między rozstrzygnięciem a treścią przepisu o takim ciężarze gatunkowym, że jej skutków nie można pogodzić z wymaganiami praworządności. Odstępstwa te mają charakter wyjątków od zasady ogólnej i nie podlegają wykładni rozszerzającej, a ich zastosowanie powinno ograniczać się do absolutnie wyjątkowych sytuacji. W konsekwencji organ odwoławczy, wydając decyzję na niekorzyść strony, zobowiązany jest szczegółowo wykazać w uzasadnieniu tej decyzji, że zaistniał stan, o którym mowa w art. 139 k.p.a., oraz skonkretyzować, jaki interes społeczny lub jaka norma prawna zostały naruszone w sposób rażący.

NSA podkreślił, że odpowiedź na skargę do sądu administracyjnego nie może zastępować ani uzupełniać niezbędnego uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Braku wykazania przez organ odwoławczy przesłanek warunkujących wydanie decyzji na niekorzyść strony nie może naprawić ani argumentacja przedstawiona przez organ na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, ani uzasadnienie wyroku sądu I instancji. Rolą sądu administracyjnego jest ocena, czy wskazane przez organ przesłanki uzasadniały wydanie decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, a nie poszukiwanie za organ dodatkowych okoliczności przemawiających za odstąpieniem od zasady wynikającej z art. 139 k.p.a. Sąd administracyjny nie jest kolejnym organem w administracyjnym toku instancji uprawnionym do merytorycznego badania i rozstrzygania sprawy, a ustalenie stanu faktycznego w drodze zebrania i oceny materiału dowodowego jest funkcją postępowania administracyjnego.

Link do wyroku

Sprawa dotyczyła legalności uchwały Sejmiku Województwa Mazowieckiego w przedmiocie programu ochrony powietrza, w części wprowadzającej – jako działanie krótkoterminowe na wypadek ryzyka przekroczenia poziomów dopuszczalnych substancji w powietrzu (tzw. dni smogowe) – zakaz korzystania z instalacji do spalania biomasy drzewnej (kominków, piecyków kominkowych, piecyków ozdobnych), z wyjątkiem sytuacji, gdy stanowią one jedyne źródło ciepła lub gdy do lokalu nie jest dostarczana energia elektryczna wskutek awarii. Zakaz nie objął instalacji grzewczych opartych na spalaniu węgla kamiennego. 

NSA wskazał, że art. 91 ust. 3 oraz art. 92 ust. 1c ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (p.o.ś.) mają charakter przepisów kompetencyjnych, upoważniających sejmik województwa do uchwalenia programu ochrony powietrza oraz planu działań krótkoterminowych, jednak żaden z tych przepisów nie przesądza, jakie konkretne działania mają być w takim planie zawarte. Katalog działań wskazany w rozporządzeniu wykonawczym wydanym na podstawie art. 91 ust. 10 p.o.ś. ma charakter wyłącznie przykładowy, wobec czego co do zasady nie stoi na przeszkodzie wprowadzeniu przez organ uchwałodawczy ograniczeń dalej idących niż wprost w nim przewidziane. Swoboda ta nie jest jednak nieograniczona – akt prawa miejscowego wprowadzający normy powszechnie obowiązujące musi respektować standardy konstytucyjne, w tym zasadę proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP), zasadę równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) oraz obowiązek ochrony prawa własności (art. 64 ust. 3 Konstytucji RP).

NSA wyjaśnił, że uchwała istotnie różnicowała sytuację prawną właścicieli budynków wyposażonych w więcej niż jedno źródło ogrzewania: właściciele posiadający instalację kominkową i inną instalację (np. gazową) zostali objęci zakazem korzystania z tej pierwszej w dni smogowe, natomiast właściciele posiadający instalację kominkową i instalację na węgiel kamienny mogli w tym samym czasie korzystać z tej drugiej bez żadnych ograniczeń. Skoro organy uchwałodawczy sam przyznał, że spalanie wszelkich paliw stałych jest źródłem szkodliwych emisji do powietrza, to nie zostało wykazane, dlaczego zakaz objął wyłącznie instalacje spalające biomasę drzewną, z pominięciem instalacji spalających węgiel kamienny. Sama okoliczność, że korzystanie z kotłów węglowych było przedmiotem regulacji odrębnego aktu prawa miejscowego (tzw. uchwały antysmogowej) nie stanowi wystarczającego uzasadnienia takiego zróżnicowania, tym bardziej że uchwała antysmogowa dopuszczała spalanie węgla kamiennego w instalacjach spełniających określone wymagania techniczne. Wiedza powszechna o bardzo dużym udziale spalania węgla kamiennego w ogrzewaniu budynków jednorodzinnych wyklucza przy tym traktowanie tego zjawiska jako jedynie hipotetycznego.

NSA podkreślił, że wykazane zróżnicowanie adresatów uchwały, bez przekonującego uzasadnienia, stanowi istotne naruszenie prawa, a nie naruszenie o charakterze nieistotnym w rozumieniu art. 82 ust. 5 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym. Sąd I instancji był uprawniony do stwierdzenia nieważności kwestionowanych przepisów ze skutkiem erga omnes, to jest nie tylko wobec nieruchomości strony wnoszącej skargę, lecz wobec wszystkich adresatów uchwały. Oczywiste naruszenie obiektywnego porządku prawnego, oddziałujące w identyczny sposób na sytuację wszystkich adresatów aktu, uzasadnia wyjście poza interes prawny konkretnego skarżącego – w szczególności gdy zaskarżone przepisy uchwały nakładają wyłącznie obowiązki, nie przyznając uprawnień, a zatem stwierdzenie nieważności nie może pogorszyć sytuacji prawnej pozostałych adresatów.

Sprawa rozpatrywana przez NSA dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej - Szpital Powiatowy w [...] od wyroku Sądu I instancji oddalającego skargę SPZOZ na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z 1 lutego 2021 r. w przedmiocie uznania praktyki polegającej na niezapewnieniu pacjentom odpowiedniej jakości wody za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów.

Oddalając skargę kasacyjną NSA wskazał, że w sprawie nie było sporne wystąpienie przekroczonej normy dopuszczalnej liczby bakterii z rodzaju [...] w wodzie oraz dokonane przez organy inspekcji sanitarnej czynności, lecz ocena postępowania podmiotu leczniczego po wystąpieniu ww. uchybienia i to, czy tym samym doszło do naruszenia zbiorowych praw pacjentów.

W ocenie NSA Szpital nie zapewniał pacjentom bezpieczeństwa zdrowotnego, a podejmowane przez SPZOZ działania nie były bezzwłoczne i skuteczne. Rzecznik Praw Pacjenta nie posiada uprawnień pozwalających na merytoryczną ocenę spełniania przez placówkę medyczną wymogów sanitarnych. Rozstrzygając w przedmiocie naruszenia praw pacjenta zobligowany jest uwzględnić stanowisko podmiotów uprawnionych do takiej oceny, a następnie przeprowadzić własne postępowanie w zakresie ustalenia, czy doszło do zapewnienia pacjentom bezpieczeństwa przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych. Podmiot leczniczy ma obowiązek spełniać wymagania określone m.in. w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 7 grudnia 2017 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz. U. 2017 r. poz. 2294). Wystarczające w tym zakresie – dla stwierdzenia naruszenia praw pacjenta – jest samo zagrożenie zakażeniem bakterią, a nie jego faktyczne wystąpienie. Twierdzenia skarżącego, że w latach 2019-2020 nie występowali pacjenci zarażeni bakteriami [...], same z siebie nie mogą stanowić o podjęciu wystarczających i skutecznych działań zmierzających do usunięcia przyczyny powstania zagrożenia.

Naczelny Sąd Administracyjny nie miał wątpliwości, że zaniedbań Szpitala nie usprawiedliwia argumentacja co do braku możliwości finansowych związanych z koniecznością modernizacji instalacji wodociągowej, czy pandemią COVID-19. Aby nie narazić się na zarzut naruszenia praw pacjenta do świadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością i w odpowiednich warunkach sanitarnych, Szpital ma obowiązek reagować niezwłocznie i skutecznie na wszelkie stwierdzone uchybienia. Tymczasem Wojewódzki Państwowy Inspektor Sanitarny trzykrotnie nałożył na Szpital grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązków określonych w decyzji. Wobec czego prawidłowe było zastosowanie art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, gdyż praktykę Szpitala należało ocenić jako bezprawne i zorganizowane zaniechanie.

W konkluzji NSA uznał, że praktyka polegająca na niezapewnieniu pacjentom odpowiedniej jakości wody naruszała wynikające z art. 8 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta prawo pacjenta do świadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością przez podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych w warunkach odpowiadających, określonym w odrębnych przepisach, wymaganiom sanitarnym.

Link do orzeczenia

Sprawa rozpatrywana przez NSA dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez przedsiębiorcę, któremu decyzją z 2 lutego 2021 r. organ I instancji, na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 6 września 2011 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2025 r., poz. 1490; dalej jako: u.t.d.), cofnął licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką wobec rażącego naruszenia określonych przepisami prawa warunków wykonywania działalności objętej licencją. Skarżący był trzykrotnie ostrzeżony o stwierdzonych naruszeniach, ale nie dostosował działalności do warunków wykonywania licencji. 

Oddalając skargę kasacyjną NSA wskazał, że przewidziany w art. 15 ust. 1 pkt 2 lit. b u.t.d. stan rażącego naruszenia warunków określonych w licencji lub innych, określonych przepisami prawa, warunków wykonywania działalności objętej licencją zachodzi wtedy, gdy posiadacz (podmiot) licencji świadomie i dobrowolnie narusza (także jednorazowo) jednoznacznie i bezwarunkowo wyznaczony w samej licencji lub przepisach prawa powszechnie obowiązującego (w tym w aktach prawa miejscowego) obowiązek określonego zachowania, stanowiący przesłankę zgodnego z prawem wykonywania działalności licencyjnej. 

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wielokrotne nieprzestrzeganie przez posiadacza licencji jednoznacznego i bezwarunkowego obowiązku zapewnienia stosowania dodatkowych oznaczeń i dodatkowego wyposażenia technicznego w odniesieniu do gminnych (miejskich) taksówek osobowych, w postaci identyfikatora kierowcy taksówki osobowej – zawierającego fotografię kierowcy, jego imię i nazwisko, numer udzielonej przedsiębiorcy licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką i numer boczny taksówki, umieszczony wewnątrz taksówki w miejscu umożliwiającym swobodne odczytanie zawartych w nim informacji przez pasażera – wprowadzonego na podstawie art. 15 ust. 7 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe w drodze aktu prawa miejscowego, rażąco narusza przewidziane w art. 15 ust. 1 pkt 2 lit. b u.t.d. „inne warunki wykonywania działalności objętej licencją określone przepisami prawa”.

Link do orzeczenia

W rozpoznawanej sprawie podatnik w 2013 r. odziedziczył 1/2 części udziału w nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym (dom jednorodzinny). Druga część przysługiwała jego siostrze. Aktem notarialnym z 2024 r. podatnik wraz z małżonką, na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej, nabył do majątku wspólnego pozostały udział wynoszący 1/2 części nieruchomości opisanej powyżej. Notariusz w dniu podpisania aktu notarialnego pobrał podatek od czynności cywilnoprawnych w wysokości 2% od wartości rynkowej przedmiotu umowy sprzedaży na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 170).

We wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej małżonkowie sformułowali pytanie, czy w związku z dokonanym nabyciem, byli uprawnieni do skorzystania ze zwolnienia z podatku od czynności cywilnoprawnych, o którym mowa w art. 9 pkt 17 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych?

Stosownie do art. 9 pkt 17 tej ustawy zwalnia się od podatku: sprzedaż, której przedmiotem jest prawo własności lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, prawo własności budynku mieszkalnego jednorodzinnego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu dotyczące lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego, jeżeli kupującym jest osoba fizyczna lub osoby fizyczne, którym w dniu sprzedaży i przed tym dniem nie przysługiwało żadne z tych praw ani udział w tych prawach, chyba że udział ten nie przekracza lub nie przekraczał 50% i został nabyty w drodze dziedziczenia.

Zdaniem wnioskodawców, notariusz w dniu podpisania aktu notarialnego niesłusznie pobrał podatek od czynności cywilnoprawnych w wysokości 2% od wartości rynkowej przedmiotu umowy sprzedaży na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy. W okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy należało zastosować zwolnienie, o którym mowa w treści przepisu art. 9 pkt 17 ustawy.  Z treści wskazanego przepisu nie wynika bowiem wprost, że przedmiotowe zwolnienie nie dotyczy sytuacji, w których dochodzi do sprzedaży udziału w prawach w nim wymienionych.

Zdaniem zaś Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej skoro przedmiotem nabycia był wyłącznie udział w prawie własności budynku mieszkalnego jednorodzinnego, to w takiej sytuacji wnioskodawcy nie mogli skorzystać ze zwolnienia, o którym mowa art. 9 pkt 17 ustawy. Odnosząc się do twierdzenia wnioskodawców, iż udział w nieruchomości jest formą prawa własności, a co za tym idzie, jego nabycie powinno zostać objęte zwolnieniem, o którym mowa w art. 9 pkt 17 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych organ interpretacyjny stwierdził, że przepis ten jasno mówi o prawie własności jako przedmiocie sprzedaży, który może korzystać ze zwolnienia. Dlatego nie należy odnosić treści tego przepisu do udziału w tym prawie.
Uchylając zaskarżoną indywidualną interpretację podatkową Sąd pierwszej instancji uznał stanowisko organu za nieprawidłowe.

Oddalając skargę kasacyjną organu Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, że do nabycia przez małżonków udziału do ½ części we własności nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym – domem jednorodzinnym, w sytuacji posiadania już przez jednego z małżonków pozostałego udziału w tej nieruchomości, może mieć zastosowanie zwolnienie od podatku od czynności cywilnoprawnych o jakim mowa w art. 9 pkt 17 ustawy. Nie może zostać uznana za uprawnioną wykładnia prezentowana przez organ a sprowadzająca się do tezy, że skoro w analizowanym przepisie ustawodawca stanowi jedynie o prawie własności, to zwolnieniem nie może być objęty udział w takim prawie. 
Należy bowiem nadmienić, że ustawodawca decydując się na wprowadzenie zwolnienia podatkowego z art. 9 pkt 17 ustawy realizuje także pozafiskalny cel opodatkowania. Dlatego również w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego oprócz wykładni językowej, przy ustaleniu zakresu sytuacji objętych sporną regulacją trzeba uwzględnić cel tego zwolnienia podatkowego. Cel ten sprowadza się do umożliwienie osobom fizycznym nabycia swojego pierwszego mieszkania lub domu z rynku wtórnego na preferencyjnych warunkach, a zatem ze zwolnieniem z obowiązku zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych.

Link do orzeczenia 

Sprawa dotyczyła oceny prawidłowości doręczenia zastępczego decyzji organu I instancji, dokonanego w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.). Organ odwoławczy, po stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, odmówił przywrócenia tego terminu, uznając doręczenie za skuteczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie wydane w tym przedmiocie, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu.

NSA wskazał, że instytucja doręczenia zastępczego przewidziana w art. 44 k.p.a. stanowi wyjątek od zasady doręczania pism do rąk adresata lub osób upoważnionych do odbioru korespondencji, wobec czego przepisy regulujące tryb doręczenia przez awizo muszą być wykładane i stosowane w sposób ścisły. Uchybienie jakiemukolwiek z wymogów tej procedury powoduje, że organ nie może skutecznie powołać się na fikcję prawną doręczenia, a brak zawiadomienia, o którym mowa w art. 44 § 2 k.p.a., lub wątpliwość, czy zostało ono dokonane, czyni doręczenie zastępcze bezskutecznym.

W tej sprawie wystąpiła istotna rozbieżność między dwoma dokumentami pochodzącymi od operatora pocztowego: wydrukiem z usługi Elektronicznego Potwierdzenia Odbioru (EPO), z którego wynikało dwukrotne awizowanie przesyłki, oraz adnotacjami poczynionymi przez listonosza na kopercie, wskazującymi tylko na jedną awizację, bez informacji o drugim awizowaniu i miejscu pozostawienia przesyłki. Oba te dokumenty korzystają z domniemania prawdziwości jako pochodzące od operatora wyznaczonego, realizującego zadanie publiczne w zakresie doręczania pism organów administracji, a pomiędzy nimi nie powinno być rozbieżności. Skoro listonosz poczynił adnotacje na kopercie co do awizacji, ustalenia organu potwierdzające spełnienie wymagań z art. 44 k.p.a. nie mogły odwoływać się wyłącznie do informacji wynikających z EPO – dokument ten nie może być traktowany jako wyłączny dowód zdarzeń relewantnych na gruncie tego przepisu.

NSA podkreślił, że w świetle wyjątkowości instytucji doręczenia zastępczego oraz zasady zaufania do organów państwa (art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 8 § 1 k.p.a.), istotne wątpliwości co do zachowania warunków przewidzianych w art. 44 k.p.a. powinny być rozstrzygane na korzyść strony, a nie na korzyść organu. W konsekwencji, w przypadku niezgodności informacji z EPO z adnotacjami na kopercie dotyczącymi drugiego awizowania, nie dochodzi do skutecznego doręczenia decyzji organu I instancji, co uzasadnia przyjęcie, że termin do wniesienia odwołania nie zaczął biegu.

Link do orzeczenia