Strona główna - Naczelny Sąd Administracyjny

Strona prowadziła działalność obejmująca wymianę i naprawę opon w pojazdach, wytwarzając tym samym odpady w postaci zużytych opon. Na podstawie porozumienia strona przekazała organizacji społecznej nieodpłatnie opony na potrzeby powstającego ogrodu permakulturowego. To skutkowało wymierzeniem stronie opłaty podwyższonej na podstawie art. 293 ust. 4 pkt 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (p.o.ś.), zgodnie z którym na terenach parków narodowych i rezerwatów przyrody (…) podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone w wysokości 1,0 jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku za każdą tonę odpadów i za każdą dobę składowania.

Ostateczna decyzja wymierzająca stronie opłatę podwyższoną została zaskarżona do wojewódzkiego sądu administracyjnego, który uwzględnił skargę, a wyrok ten był przedmiotem skargi kasacyjnej organu administracji.

Oddalając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że art. 293 ust. 4 p.o.ś. jest przepisem szczególnym wobec art. 293 ust. 3 p.o.ś., który przewiduje obowiązek poniesienia opłaty za składowanie odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym. Nie można jednak przyjąć, że art. 293 ust. 4 p.o.ś. przewiduje opłatę podwyższoną za samo pozbycie się odpadów w określonym miejscu podlegającym ochronie. Przepis ten nakazuje bowiem naliczać opłatę „za każdą dobę składowania” (a więc nie chodzi o czynność jednorazową jaką jest pozbycie się). Wymierzenie opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska na podstawie art. 293 ust. 4 pkt 2 p.o.ś. wymaga zatem stwierdzenia, że w rezultacie pozbycia się odpadów miało miejsce składowanie odpadów na terenach parków narodowych i rezerwatów przyrody.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że w sprawie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, zagadnieniem wstępnym, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691), jest uprzednie rozstrzygnięcie przez sąd powszechny sprawy z powództwa o uzgodnienie z rzeczywistym stanem prawnym treści księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości lokalowej stanowiącej punkt sprzedaży napojów alkoholowych zgodnie z udzielonymi zezwoleniami.

W ocenie NSA, wbrew stanowisku Sądu I instancji, zasadnie organy uznały, że skoro przed sądem powszechnym toczy się postępowanie na skutek pozwu o uzgodnienie treści księgi wieczystej dla lokalu, w którym prowadzona była sprzedaż alkoholu, z rzeczywistym stanem prawnym, a źródłem niezgodności jest nieważność umowy sprzedaży, której efektem jest brak wywołania skutku prawnego w postaci skutecznego przeniesienia własności przedmiotowej nieruchomości, to wynik tego postępowania ma istotne znaczenie dla oceny spełnienia przesłanek do cofnięcia udzielonego zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w  sytuacji, gdy podmiot ubiegający się o uzyskanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych wywodzi tytuł prawny do lokalu ze stosunku zobowiązaniowego (umowy najmu), to okolicznością istotną dla oceny skuteczności tego tytułu prawnego jest to jak kształtują się stosunki własnościowe nieruchomości stanowiącej przedmiot tego stosunku zobowiązaniowego.

Zarówno w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, jak i w postępowaniu w sprawie jego cofnięcia, właściwy organ administracji publicznej jest zobowiązany rozstrzygnąć – dokonując w koniecznym do tego zakresie ocen ze sfery prawa cywilnego – czy przedłożone dokumenty i materiał dowodowy zgromadzony w sprawie o wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych albo w sprawie jego cofnięcia, stanowią dostateczną podstawę przyjęcia, że podmiot ubiegający się o zezwolenie na sprzedaż alkoholu legitymuje się tytułem prawnym do lokalu albo, że posiadając to zezwolenie nie spełnia już jego warunków, albowiem nie legitymuje się już tytułem prawnym do lokalu (art. 18 ust. 7 pkt 5 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi Dz. U. z 2023 r., poz. 165).

Brak uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, w przedstawionym powyżej jego rozumieniu, wyklucza zakończenie postępowania administracyjnego.

Link do orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że numer telefonu może stanowić dane osobowe przetwarzane przez podmiot zajmujący się telemarketingiem, dopiero od momentu pozyskania przez ten podmiot informacji identyfikujących właściciela numeru telefonu. W rozpoznawanej sprawie podmiot ten zarówno we własnych zasobach, jak i w zasobach innych podmiotów, do których miał dostęp, nie posiadał informacji pozwalających przypisać mu konkretny numer telefonu do osoby, z którą nawiązywano połączenie.

Jeżeli numer telefonu nie pozwala na zidentyfikowanie konkretnej osoby w oparciu o przypisane jej cechy indywidualne, to nie można uznać, że podmiot dysponujący tylko tym numerem telefonu, dysponuje również danymi osobowymi konkretnej osoby i je przetwarza. Nie można w takiej sytuacji nałożyć na podmiot zajmujący się telemarketingiem obowiązku usunięcia numeru telefonu uczestnika z jego bazy danych, a więc nie można skorzystać z uprawnienia wynikającego z art. 58 ust. 2 lit. g RODO* (nałożenie obowiązku usunięcie danych osobowych lub ograniczenie ich przetwarzania).

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że ma świadomość problemów abonentów telefonicznych z ochroną swoich praw związanych z prywatnością. Jednak uciążliwość związana z niechcianymi połączeniami telefonicznymi wykonywanymi przez telemarketerów lub konsultantów (podmiotów dysponujących tylko numerami telefonów) nie może mieć wpływu na kwalifikację posiadanych przez te podmioty danych (numerów telefonów), które nie są danymi osobowymi w rozumieniu art. 4 ust 1 RODO. Kwestia ta nie jest objęta ochroną danych osobowych osób fizycznych i wymaga ochrony na gruncie innych gałęzi prawa. Natomiast sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem i nie rozstrzygają spraw w oparciu o zasady słuszności.

* Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35).

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Apteki A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie ze skargi Apteki A. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z 25 kwietnia 2021 r. w przedmiocie kary pieniężnej za nieprzekazanie dokumentacji związanej z prowadzeniem apteki ogólnodostępnej, uchylił zaskarżony wyrok, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z 30 października 2020 r.; umorzył postępowanie administracyjne oraz orzekł o kosztach postępowania sądowego.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że WSA w Warszawie podzielił pogląd orzekającego w sprawie organu i stwierdził, że Główny Inspektor Farmaceutyczny prawidłowo zastosował art. 127d ust. 1 w zw. z art. 127b ust. 1a i 1b ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz.U. z 2025 r., poz. 750), zwanej dalej u.p.f. Zdaniem Sądu I instancji, organ prawidłowo ustalił, że zaszły podstawy do nałożenia na Aptekę A. kary pieniężnej, bowiem wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 127b ust. 1a w zw. z art. 37at ust. 8 u.p.f. pomimo wezwania organu zezwalającego, nie przekazała ona temu organowi, w wyznaczonym terminie, określonej w wezwaniu z 20 września 2019 r., dokumentacji związanej z prowadzoną działalnością w postaci: a) umowy franczyzowej zawartej ze spółką D. S.A. bądź innym franczyzodawcą, dotyczącą Apteki D. oraz b) umowy spółki – w terminie 3 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem wymierzenia kary pieniężnej. Jak wynikało bowiem z wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym jedynym udziałowcem Apteki A. jest spółka D. S.A. Adresat wezwania nie wykonał go, więc po wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia kary, GIF wydał decyzję nakładającą karę w wysokości 10 000 zł. Jak wskazał WSA w Warszawie, wbrew ocenie Apteki A., wezwanie było skuteczne pomimo tego, że w stosunku do tego przedsiębiorcy nie była prowadzona kontrola. Natomiast zakres żądanych dokumentów miał wyraźny związek z warunkami udzielenia zezwolenia, o którym mowa w art. 99 ust. 3 pkt 2 i 3 w zw. z art. 37ap ust. 1 pkt 2 u.p.f. 

Z powyższym stanowiskiem nie zgodził się Naczelny Sąd Administracyjny, który orzekł, że wojewódzki inspektor farmaceutyczny nie może żądać od właściciela apteki przedstawiania „dowodów” czy „dokumentów”, jeśli organ nie prowadzi w niej kontroli lub inspekcji.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organy inspekcji farmaceutycznej błędnie zinterpretowały przepisy Prawa farmaceutycznego dotyczące możliwości wzywania przedsiębiorcy do przekazania dokumentacji związanej z jego działalnością, a konkretnie art. 37at ust. 8 ustawy Prawo Farmaceutyczne, zgodnie z którym, na wezwanie organu zezwalającego i w terminie przez niego wyznaczonym przedsiębiorca jest obowiązany przekazać dokumentację związaną z prowadzoną działalnością. Termin ustala się, uwzględniając charakter dowodu, przy czym nie może on być krótszy niż 3 dni.

W ocenie NSA, jak jednoznacznie wynika z systematyki wewnętrznej art. 37at u.p.f., regulacja ta odnosi się do kompetencji organu właściwego do przeprowadzania inspekcji i kontroli działalności gospodarczej, na którą zostało udzielone zezwolenie. Zatem kompetencję do kierowania wezwania, o jakim mowa w art. 37at ust. 8 u.p.f. pod rygorem kary pieniężnej z art. 127b ust. 1a u.p.f. w wypadku jego niewykonania, powiązano wyłącznie z procedurami kontrolnymi i inspekcją, o jakich mowa w art. 2 pkt 7c i 7d u.p.f. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wezwanie skierowane do A. nie było czynnością podjętą w granicach „kontroli lub inspekcji” w rozumieniu przywołanych przepisów. Śląski Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny wystosował je w związku z powzięciem podejrzenia naruszenia art. 99 ust. 3 pkt 2 i 3 u.p.f., tj. zakazu kontrolowania przez podmiot więcej niż 1% aptek w województwie oraz podejrzeniem statusu członka grupy kapitałowej, która wykazuje taką kontrolę. Te z kolei fakty są podstawą wydania decyzji w przedmiocie zezwolenia, a więc podstawą prowadzenia postępowania jurysdykcyjnego, nie zaś kontrolnego (względnie inspekcji).

Z tych przyczyn, w ocenie NSA, organ nie był legitymowany do skierowania do skarżącej wezwania zobowiązującego Aptekę A. do przekazania mu dokumentacji związanej z prowadzoną działalnością w postaci: a) umowy franczyzowej zawartej ze spółką D. S.A. bądź innym franczyzodawcą. To oznacza, że spółka nie miała obowiązku wykonać takiego wezwania – w rezultacie nie mogła zostać ukarana z tego tytułu karą pieniężną.

Link do orzeczenia

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie dotyczyła tego, czy w świetle art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 poz. 935, dalej: p.p.s.a.) kontrola sądowa postanowienia w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług naliczonego nad należnym obejmuje także poprzednie wydane za ten sam okres podatkowy postanowienia w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług naliczonego nad należnym, w sytuacji gdy nie zostały one zaskarżone i tym samym nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego. 

Odwołując się do treści wskazanych przepisów Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że każde kolejne przedłużenie terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego za dany miesiąc stanowi odrębną sprawę w rozumieniu art. 134 p.p.s.a. Każde z postanowień przedłużających termin zwrotu podatku VAT stanowi odrębne rozstrzygnięcie, które może zostać oddzielnie zaskarżone. Jednocześnie NSA uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, bowiem uznał, że termin do zwrotu różnicy podatku może być przedłużany, ale tylko wówczas, gdy przed jego upływem kolejne wydawane w sprawie postanowienia przedłużające termin zwrotu zostały doręczono podatnikowi przed upływem uprzednio wyznaczonego terminu. Takie stanowisko zaprezentowane zostało w szczególności w wyroku NSA z 23 kwietnia 2018 r., I FSK 255/17, wydanym w składzie siedmiu sędziów NSA.

Wątpliwości nie budzi bowiem, że upływ terminu określonego w art. 87 ust. 2 i ust. 6 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. (Dz. U. z 2017 r. poz. 1221 ze zm.) wywołuje skutek materialnoprawny w postaci nabycia przez podatnika prawa do zwrotu różnicy podatku w kwocie wynikającej z deklaracji podatkowej. Materialnoprawny charakter terminów określonych w art. 87 ust. 2 w związku z ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług oznacza, że po ich upływie organ podatkowy traci uprawnienie do przedłużenia terminu zwrotu różnicy podatku. Skuteczne przedłużenie terminu możliwe jest jedynie przed jego upływem. Próba przedłużenia terminu po jego upływie jest nieskuteczna, nie ma bowiem możliwości przedłużenia terminu, który upłynął.

Konsekwencją powyższych twierdzeń jest stanowisko, że przerwanie ciągłości w przedłużaniu terminu zwrotu nadwyżki podatku powoduje, że jakiekolwiek dalsze czynności procesowe, w szczególności wydanie kolejnych postanowień o przedłużeniu terminu tego zwrotu, nie mogą być prawnie skuteczne. Innymi słowy, wystarczy, że jedno z wcześniejszych postanowień o przedłużeniu terminu zwrotu VAT zostało wydane lub doręczone po terminie zwrotu podatku, to kolejne postanowienia nie mogą skutecznie przedłużać terminu zwrotu podatku za ten sam okres. 

Link do wyroku I FSK 905/21

Sprawa dotyczyła przetwarzania danych osobowych strony przez Ministra Cyfryzacji. Dane te były przetwarzane za pośrednictwem aplikacji „Kwarantanna domowa” i obejmowały ID Obywatela, imię, nazwisko, numer telefonu, deklarowany adres pobytu, lokalizację, w tym deklarowaną lokalizację odbywania kwarantanny oraz lokalizację wyznaczoną przez system w czasie wykonywania zadania weryfikacji, jak również datę końca kwarantanny. Strona wnosiła o usunięcie tych danych po zakończeniu kwarantanny. Prezes Urzędu Danych Osobowych nakazał Ministrowi Cyfryzacji usunięcie tych danych, a zasadność tego stanowiska potwierdził wojewódzki sąd administracyjny a następnie Naczelny Sąd Administracyjny w opisywanym tu wyroku.

W ocenie NSA, wykładnia art. 7e ust. 1 ustawy covidowej* w związku z przepisami RODO** prowadzi do wniosku, że brak jest przesłanek dalszego przetwarzania przez Ministra Cyfryzacji danych osobowych strony za pośrednictwem aplikacji "Kwarantanna domowa". Artykuł 7e ust. 1 ustawy covidowej dotyczy wyłącznie osób aktualnie podlegających obowiązkowej kwarantannie w związku z podejrzeniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2 i nie znajduje zastosowania wobec osób, które kwarantannę zakończyły. Ponadto art. 9 ust. 2 lit. f RODO, przewidujący wyjątek od zakazu przetwarzania szczególnych kategorii danych osobowych, nie może stanowić podstawy przetwarzania danych „na zapas”, w celu zabezpieczenia się przed hipotetycznymi, przyszłymi i niepewnymi roszczeniami. Strona nie wystąpiła z jakimkolwiek roszczeniem wobec administratora danych (Ministra Cyfryzacji). Wskazane wyżej dane osobowe nie miały więc charakteru danych szczególnych kategorii, a po zakończeniu kwarantanny brak było podstawy prawnej do ich dalszego przetwarzania. 

* ustawa z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2025 r., poz. 764)

** art. 5 ust. 1 lit. a i b, ust. 2, art. 6 ust. 1 lit. e i art. 9 ust. 1 i ust. 2 lit. i, lit. f, a także art. 58 ust. 2 lit. c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z dnia 4 maja 2016 r., str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z dnia 23 maja 2018 r., str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z dnia 4 marca 2021 r., str. 35)

W rozpoznawanej sprawie Strona złożyła zgłoszenie celne w kwietniu 2021 r. z tytułu importu samochodów, w którym nie wykazała kwoty do zapłaty podatku akcyzowego, ponieważ tym podatkiem nie są objęte pojazdy ciężarowe, a za takie uznała nabyte pojazdy. Organy podatkowe kwalifikację tę zakwestionowały i stwierdziły, że pojazdy te winny być zaklasyfikowane do kodu CN 8703 23 19 00, który obejmuje samochody i pozostałe pojazdy silnikowe przeznaczone zasadniczo do przewozu osób. W konsekwencji, w sierpniu 2023 r. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego wydał decyzję, w której orzekł o prawidłowej klasyfikacji taryfowej oraz o prawidłowej kwocie podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług z tytułu importu samochodów. Podatek akcyzowy w wysokości wskazanej w decyzji Skarżący zapłacił w dniach 22 sierpnia i 8 września 2023 r., a następnie złożył wniosek o zwrot akcyzy wskazując, że opodatkowane samochody były przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy we wrześniu 2021 r. 

Organy podatkowe obu instancji odmówiły zwrotu podatku. Podstawą odmowy było ustalenie, że wniosek został złożony po upływie rocznego terminu liczonego od daty dokonania dostawy wewnątrzwspólnotowej (art. 107 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym). Roczny termin na złożenie wniosku o zwrot akcyzy ma charakter materialny, co oznacza, że jest nieprzywracalny, a jego przekroczenie wiąże się z utratą prawa uzyskania zwrotu akcyzy.

W skardze na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej Skarżący argumentował, że organ nie wziął pod uwagę okoliczności, iż obowiązek zapłaty podatku akcyzowego został stwierdzony mocą decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego. Dopiero po wydaniu tej decyzji Strona zapłaciła podatek akcyzowy i dopiero po tej dacie mogła wystąpić o jego zwrot.

Uwzględniając skargę sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że w sytuacji, kiedy podatnik dokonał np. importu samochodu na terytorium kraju w celu jego eksportu lub wewnątrzwspólnotowej dostawy i eksport ten lub dostawa bezspornie został zrealizowany, przy stosowaniu art. 107 ust. 1 u.p.a. nie ma podstaw do jego wykładni na niekorzyść podatnika. Organ podatkowy pominął, że w okresie, w którym upływał roczny termin na złożenie wniosku o zwrot toczyło się postępowanie przed Naczelnikiem Urzędu Celno-Skarbowego w sprawie prawidłowej klasyfikacji taryfowej importowanych samochodów. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, Skarżący nie powinien zostać pozbawiony prawa do zwrotu zapłaconej akcyzy tylko z tej przyczyny, że pozostawał z organem podatkowym w sporze co do klasyfikacji taryfowej importowanych samochodów.
Oddalając skargę kasacyjną organu NSA uznał, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy organ podatkowy naruszył art. 107 ust. 1 u.p.a. przez jego błędną wykładnię na niekorzyść Skarżącego. Wykładnia tego przepisu powinna uwzględniać możliwość złożenia wniosku o zwrot akcyzy w sytuacji, w której toczy się postępowanie w sprawie ustalenia prawidłowej klasyfikacji taryfowej importowanych samochodów.

Istotą zwrotu przewidzianego w art. 107 ust. 1 u.p.a. jest brak wcześniejszego zarejestrowania samochodu osobowego na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym (ewentualnie czasowe zarejestrowanie na terytorium kraju w celu umożliwienia wywozu pojazdu za granicę). Organ podatkowy nie może poprzestawać na stricte literalnej wykładni przepisu, gdy prowadzi to do oczywistej sprzeczności z celem wprowadzenia regulacji.

Link do orzeczenia I FSK 554/25

W dniu 3 grudnia 2025 r. NSA wydał dwa wyroki w sprawach o sygnaturach I FSK 1272/22 i I FSK 1273/22, którymi oddalił skargi kasacyjne Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od dwóch wyroków WSA w Warszawie, którymi uchylono decyzje wymiarowe w przedmiocie podatku VAT.

W sprawach tych podatnik świadczył tzw. usługi biletowe, polegające na utrzymywaniu obowiązkowych zapasów paliw płynnych. Usługi te świadczone były na rzecz podmiotów zagranicznych, mających miejsca siedziby swej działalności w innych krajach członkowskich UE i zajmujących się wykonywaniem dostaw paliw płynnych z  zagranicy do Polski. Podmioty te, zgodnie z obowiązującymi przepisami, miały koncesje na obrót paliwami płynnymi.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy Spółka świadcząc usługi biletowe była uprawniona do zastosowania do tych usług art. 28b ust. 1 ustawy o VAT przyjmując, że miejscem świadczenia tych usług na rzecz tych podatników działających w takim charakterze jest miejsce (kraje), w których podmioty te podały, że mają siedzibę swojej działalności gospodarczej, będąc w nich zarejestrowane jako podatnicy VAT.

Zdaniem organów podatkowych, działalność tych podmiotów polegała na wprowadzaniu na obszar kraju paliwa, od którego za pośrednictwem zarejestrowanych odbiorców był odprowadzany podatek akcyzowy i opłata paliwowa, a następnie paliwo było sprzedawane polskim odbiorcom. Tym samym, podmioty te prowadząc koncesjonowaną działalność gospodarczą, polegającą na nabywaniu paliwa z zagranicy, zobowiązane były do utrzymywania na terenie kraju określonego stopnia zorganizowania swojej działalności. Z tych też względów przyjąć należało, że posiadały one na terenie Polski niezbędne zaplecze personalne i techniczne umożliwiające im odbiór usług świadczonych przez polskie podmioty i wykorzystanie ich do celów działalności gospodarczej wykonywanej w kraju (Polsce). Z tych też względów organy podatkowe przyjęły, że kontrahenci, na rzecz których Spółka wystawiała zakwestionowane faktury w związku ze świadczeniem dla nich tzw. usług biletowych, posiadali stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej na terenie Polski, a tym samym Spółka winna była opodatkować sprzedawane usługi stawką 23% VAT.

Sąd pierwszej instancji skargę Spółki uwzględnił, a NSA podzielając to stanowisko uznał, że w sprawach tych organy podatkowe niezasadnie przyjęły, że podatnik świadcząc usługi na rzecz podmiotów mających siedziby za granicą w innych państwach członkowskich UE, miał uzasadnione podstawy do tego, żeby na podstawie okoliczności towarzyszących tym usługom uznać, że podmioty te mają na terytorium Polski stałe miejsca wykonywania działalności gospodarczej, inne od miejsca siedziby ich działalności za granicą, co determinowałoby uznanie terytorium Polski za miejsce świadczenia tych usług (art. 28b ust. 2 ustawy o VAT) i opodatkowanie ich według stawki krajowej podatku VAT.

Zdaniem NSA, o zorganizowanym prowadzeniu działalności na terytorium Polski w stopniu pozwalającym na uznanie, że zagraniczni kontrahenci podatnika mieli na terytorium Polski stałe miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 28b ust. 2 ustawy o VAT, nie świadczy uzyskanie przez te podmioty koncesji na obrót paliwami płynnymi w Polsce, gdyż obowiązek uzyskania tych koncesji dotyczy każdego podmiotu dokonującego dostaw paliw płynnych na terytorium Polski, niezależnie od stopnia zorganizowania tej działalności. Tak samo NSA ocenił korzystanie przez kontrahentów podatnika z samych usług biletowych. Korzystanie z tych usług nie wiąże się z nabywaniem paliw stanowiących zapasy na własność i nie powoduje utrzymywania przez nabywców tych usług zorganizowanych struktur gospodarczych, służących wykonywaniu działalności na terytorium Polski. W ocenie NSA, o prowadzeniu działalności w sposób świadczący o posiadaniu przez kontrahentów podatnika stałych miejsc prowadzenia działalności na terytorium Polski nie mogą też świadczyć takie okoliczności jak: korzystnie przez tych kontrahentów z usług polskich podmiotów (usługi księgowe, usługi tłumaczenia, przygotowywania dokumentacji i usługi biurowe), pełnienie funkcji zarządczych u kontrahentów przez osoby fizyczne mające miejsce zamieszkanie w Polsce, korzystnie ze wsparcia procesów biznesowych wykonywanego przez podmioty polskie. Zdaniem sądu, żądanie od podatników świadczących usługi znajomości tego rodzaju okoliczności, związanych z podmiotami będącymi nabywcami usług, stanowiłoby żądanie od podatników podejmowania w odniesieniu do nabywców usług czynności weryfikacyjnych wykraczających poza to, co jest normalnie przyjęte w stosunkach gospodarczych, obejmujących wykonywanie usług. Żądanie od podatnika znajomości tego rodzaju okoliczności i określania na ich podstawie stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej jest nieuprawnione w świetle art. 22 Rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 282/2011 z dnia 15 marca 2011 r. ustanawiającego środki wykonawcze do dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej. 

Link do orzeczenia: I FSK 1272/22 i I FSK 1273/22