Strona główna - Naczelny Sąd Administracyjny

Podstawę wydanego w sprawie rozstrzygnięcia organu o odmowie wyrażenia zgody na wznowienie studiów stanowił przepis regulaminu studiów, stanowiącego załącznik do uchwały senatu uczelni wyższej, podjętej na podstawie art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2024 r., poz. 1571). Zgodnie z tym regulaminem, indywidualne sprawy studentów są załatwiane zarówno w drodze decyzji administracyjnych, jak i rozstrzygnięć. Decyzje administracyjne wydaje się w przypadkach określonych w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce lub w odrębnych przepisach. Natomiast indywidualne sprawy studentów, które nie podlegają załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej, są załatwiane w drodze rozstrzygnięcia.

Możliwość wznowienia studiów została uregulowana w regulaminie, ale nie przewidziano dla niej w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, formy decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sprawy wznawiania studiów są sprawami załatwianymi w innej formie niż decyzja administracyjna, tj. w formie rozstrzygnięcia. Zgodnie z regulaminem tej konkretnej uczelni rozstrzygnięcie o odmowie wznowienia studiów podejmowane w ramach władczych kompetencji właściwego organu jest rozstrzygnięciem w indywidualnej sprawie podmiotu zewnętrznego wobec uczelni (już nie studenta) i dotyczy prawa gwarantowanego przez tę uczelnię, o ile spełnione są warunki regulaminowe. Tym samym rozstrzygnięcie to spełnia cechy zewnętrznego indywidualnego aktu administracyjnego, który nie jest podejmowany w sformalizowanej procedurze przewidzianej w Kodeksie postępowania administracyjnego, nie ma formy decyzji administracyjnej, ale stanowi akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.)

Link do orzeczenia

Podstawowe zadania Policji zostały wymienione w art. 1 ust. 2 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2025 r., poz. 636). Ustawa o Policji nie wyklucza jednak obowiązku Komendanta Głównego Policji jako administratora danych, wynikającego z art. 31 ust. 1 pkt 5 ustawy z 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości (Dz.U. z 2023 r., poz. 1206 ze zm.). Obowiązek ten polega na zapewnieniu, żeby dane osobowe były przechowywane przez okres nie dłuższy, niż jest to niezbędne do celów ich przetwarzania. Brak jest przy tym podstaw prawnych do przyjęcia, że Policja może przetwarzać dane osobowe bez wiedzy i zgody osoby, której dane dotyczą, przez nieograniczony okres.

W konsekwencji, jeżeli Komendant Główny Policji nie uzasadnił, jaki konkretnie cel uzasadnia dalsze przetwarzanie danych osobowych strony w związku z prowadzonym przeciwko niej postępowaniem karnym i nie wykazał, w jaki sposób przetwarzanie tych danych osobowych przyczynia się do realizacji zadań Policji z art. 1 ust. 2 ustawy o Policji, to cel przetwarzania danych osobowych został zrealizowany. Ma to szczególne znaczenie, jeżeli w sprawie doszło do warunkowego umorzenia postępowania karnego przez właściwy sąd karny i nie toczy się wobec strony żadne inne tego rodzaju postępowanie. W takiej sytuacji dalsze przetwarzanie danych osobowych odbywa się z naruszeniem art. 13 oraz art. 31 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości, co uzasadnia ich usunięcie. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił konieczność indywidualnej oceny każdej tego rodzaju sprawy.

Link do orzeczenia

Wyrok dotyczył ustalenia, czy informacje obejmujące udostępnienia na stronie internetowej nazwy Prywatny Gabinet Stomatologiczny wraz z adresem i numerem telefonu są danymi osobowymi.

NSA wyjaśnił, że zgodnie z art. 4 pkt 1 RODO* „dane osobowe” oznaczają wszelkie informacje o zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej („osobie, której dane dotyczą”). Możliwa do zidentyfikowania osoba fizyczna to osoba, którą można bezpośrednio lub pośrednio zidentyfikować, w szczególności na podstawie identyfikatora takiego jak imię i nazwisko, numer identyfikacyjny, dane o lokalizacji, identyfikator internetowy lub jeden bądź kilka szczególnych czynników określających fizyczną, fizjologiczną, genetyczną, psychiczną, ekonomiczną, kulturową lub społeczną tożsamość osoby fizycznej. Żeby stwierdzić, czy dana osoba fizyczna jest możliwa do zidentyfikowania, należy wziąć pod uwagę wszelkie rozsądnie prawdopodobne sposoby (w tym wyodrębnienie wpisów dotyczących tej samej osoby), w stosunku do których istnieje uzasadnione prawdopodobieństwo, że zostaną wykorzystane przez administratora lub inną osobę w celu bezpośredniego lub pośredniego zidentyfikowania osoby fizycznej. W sytuacji zatem, gdy dane dotyczą tylko nazwy podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, jego adresu i numeru telefonu bez dodatkowych informacji, to nie można uznać, że dotyczą one danych osobowych konkretnej osoby fizycznej, ponieważ dla jej zidentyfikowania koniecznym jest posiadanie szeregu innych informacji związanych z tą określoną działalnością gospodarczą.

Drugim zagadnieniem, którego dotyczył wyrok, była ocena, czy dane osobowe prowadzącego praktykę lekarską wraz z adresem i numerem telefonu, w związku z ich umieszczeniem w publicznych rejestrach, podlegają ochronie, mając na uwadze przepisy z dnia 25 lutego 2016 r. o ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego (Dz. U. z 2019 r., poz. 1446) w związku z przepisami ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2022 r., poz. 633). NSA orzekł, że obowiązujące przepisy nie wyłączają ochrony danych osobowych znajdujących się w rejestrach publicznych. Artykuł 7 ust. 2 ustawy o ponownym wykorzystaniu informacji sektora publicznego jednoznacznie określa, że przepisy tej regulacji „nie naruszają przepisów o ochronie danych osobowych”, a więc nie można ujawniać danych w trybie określonym przez ustawę o ponownym wykorzystaniu informacji sektora publicznego z pomięciem rozwiązań zawartych w RODO. Oznacza to, że ujawnianie danych zawartych w publicznych rejestrach prowadzonych przez organy państwowe powinno odbywać się z poszanowaniem przepisów o ochronie danych osobowych.

* rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35)

Uchylając zaskarżony wyrok oraz decyzje organu obu instancji, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że wpis do rejestru zabytków, jako najbardziej intensywna forma ochrony, stanowi głęboką ingerencję w konstytucyjnie chronione prawo własności. Każda ingerencja w prawa i wolności jednostki musi spełniać trójelementowy test proporcjonalności. Oznacza to, że zastosowany środek musi być: przydatny do osiągnięcia zamierzonego celu, konieczny (niezbędny) w tym sensie, że nie istnieje inny, mniej uciążliwy środek prowadzący do tego samego celu, oraz proporcjonalny sensu stricto, czyli zachowujący właściwą proporcję między ciężarem nałożonym na jednostkę a korzyściami dla interesu publicznego.

W sprawie wpisu do rejestru zabytków może to w szczególności wymagać wykazania, dlaczego istniejące już formy ochrony i opieki nad obiektem okazały się niewystarczające do zabezpieczenia wartości historycznych i naukowych budynku. Będący przedmiotem tego postępowania obiekt jest już ujęty w wojewódzkiej ewidencji zabytków oraz znajduje się na terenie wpisanego do rejestru zabytków historycznego układu urbanistycznego.

Obie te formy już same w sobie nakładają na właściciela szereg obowiązków i dają organom konserwatorskim skuteczne narzędzia do kontroli wszelkich zamierzeń inwestycyjnych. W tej sytuacji nałożenie trzeciej, najsurowszej formy ochrony, bez wykazania nieadekwatności dotychczasowych, jest działaniem naruszającym zasadę konieczności (subsydiarności) ingerencji i stanowi bezzasadne powielenie form ochrony. Czym innym jest ochrona obiektu o jednoznacznych, bezdyskusyjnych wartościach, a czymś odmiennym nakładanie najsurowszego reżimu ochronnego na obiekt, którego wartość zabytkowa budzi poważne wątpliwości nawet u samego organu konserwatorskiego. Wpisanie do rejestru całego budynku, w sytuacji gdy jego znaczna część jest pozbawiona cech zabytkowych, a jego stan techniczny grozi katastrofą, jest działaniem nieproporcjonalnym i nie wypełnia testu konieczności. Obowiązkiem organu a takich sprawach jest poszukiwanie takich rozwiązań, które godzą interes publiczny z interesem właściciela. 

W dniu 13 października 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów, w sprawie II FPS 3/25, po rozpoznaniu wniosku Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2025 r., nr BO.511.15.2025, podjął następującą uchwałę:

Na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111) w sprawie zakończonej decyzją ostateczną za przesłankę wznowienia postępowania na wniosek strony mogą być uznane nowe okoliczności lub nowe dowody, które były znane stronie w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego, ale strona ich nie powołała.

Link do orzeczenia

Gminy, a także związki międzygminne, zapewniają czystość i porządek na swoim terenie i tworzą warunki niezbędne do ich utrzymania, obejmujące wszystkich właścicieli nieruchomości na terenie gminy (związku międzygminnego) systemem gospodarowania odpadami komunalnymi (art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach). To, że związek międzygminny ma objąć wszystkich właścicieli nieruchomości systemem gospodarowania odpadami komunalnymi, wykonując w tym zakresie zadanie publiczne, nie wiąże się jednak z prawem ani obowiązkiem gromadzenia danych osobowych w zakresie numerów ksiąg wieczystych. Numer księgi wieczystej jest informacją, która pozwala zidentyfikować osobę fizyczną i uzyskać dane podmiotowe osób ujawnionych w księgach wieczystych i stanowi dane osobowe w rozumieniu art. 4 ust. 1 RODO*, a ich przetwarzanie (pozyskiwanie, gromadzenie, analizowanie, wykorzystywanie) musi być zgodne z prawem.

Zakres danych, jakich może wymagać gmina lub związek międzygminny określając wzór deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, wynika z art. 6m ust. 1b ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Deklaracja ta zawiera wszelkie niezbędne dane do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6m ust. 1a powołanej wyżej ustawy). Zatem gmina (lub związek międzygminny) może żądać, gromadzić i przetwarzać w związku z określeniem wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wyłącznie te dane. Wśród tych danych nie ma numeru księgi wieczystej nieruchomości, a dostęp do niego pozwala pozyskać jeszcze inne dane zawarte w księdze wieczystej, które nie są potrzebne do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Podmiot wykonujący zadania publiczne nie może dążyć do pozyskiwania „nadmiarowych” danych ponad te, które są niezbędne do ich realizacji.

Ponadto, brak jest podstaw do gromadzenia przez gminę lub związek międzygminny informacji o zmarłych mieszkańcach i numerach ich PESEL. W przypadku zmiany danych w zakresie objętym deklaracją o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (np. w związku ze śmiercią mieszkańca), które mają wpływ na wysokość pobieranej opłaty, to właściciel ma obowiązek złożenia nowej deklaracji (art. 6m ust. 2 i ust. 5 pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach). Zatem to właściciela nieruchomości, który nie zaktualizował deklaracji śmieciowej obciąża opłata śmieciowa. W związku z tym gmina, jak i związek międzygminny nie mają podstaw ani powodu, żeby pozyskiwać, gromadzić, a w konsekwencji przetwarzać numery PESEL zmarłych mieszkańców.

* rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z 4.5.2016, str. 1, ze zm.).

Link do orzeczenia

W dniu 6 października 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów, w sprawach I OPS 2/24 i I OPS 1/25, po rozpoznaniu zagadnień prawnych skierowanych do rozstrzygnięcia odpowiednio postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 listopada 2024 r. sygn. akt II SA/Po 460/24 (I OPS 2/24) oraz postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OSK 903/23 (I OPS 1/25) 

- podjął uchwały o pozostawieniu przedstawionych zagadnień prawnych bez rozpoznania.

Skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdził, że zagadnienia prawne zostały przedstawione do rozstrzygnięcia z powołaniem się na art. 269 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), jednak nie spełniają przesłanek uruchomienia tego trybu.

Link do uchwały I OPS 2/24

Posiedzenie składu 7 sędziów NSA w sprawie zagadnienia prawnego dotyczącego metody unikania podwójnego opodatkowania w Polsce wynagrodzenia za pracę najemną na pokładzie statku morskiego  - sygn. akt II FPS 2/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przedstawionego w postanowieniu z 19 lutego 2025 r., sygn. akt II FSK 785/22, na podstawie art. 187 § 3 p.p.s.a. przejął sprawę do rozpoznania, odroczył rozpoznanie sprawy, nowy termin zostanie wyznaczony z urzędu. Sprawa będzie dalej prowadzona pod sygnaturą II FSK 785/22.

Posiedzenie składu 7 sędziów NSA w sprawie zagadnienia prawnego dotyczącego tzw. ulgi termomodernizacyjnej - sygn. akt II FPS 4/25

W dniu 6 października 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów odmówił podjęcia uchwały w sprawie zagadnienia prawnego skierowanego do rozstrzygnięcia postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 czerwca 2025 r., sygn. akt II FSK 1187/22.