Strona główna - Naczelny Sąd Administracyjny

Zgodnie z art. 5 ust.1 lit. b i e, RODO* dane osobowe muszą być zbierane w konkretnych, wyraźnych i prawnie uzasadnionych celach i nieprzetwarzane dalej w sposób niezgodny z tymi celami (zasada ograniczenia celu) oraz muszą być przechowywane w formie umożliwiającej identyfikację osoby, której dane dotyczą, przez okres nie dłuższy, niż jest to niezbędne do celów, w których dane te są przetwarzane (zasada ograniczonego przechowywania).

O ile zatem samo pozyskanie danych osobowych osoby wnioskującej o uzyskanie kredytu spełnia warunki legalnego przetwarzania danych osobowych, o tyle przetwarzanie tych danych osobowych przez bank po dokonaniu weryfikacji zdolności kredytowej wnioskodawcy i przy braku zawarcia umowy kredytowej (ze względu na brak zdolności kredytowej, przedstawione przez bank kredytobiorcy warunki takiego kredytu lub z jakichkolwiek innych powodów) nie ma podstaw prawnych, a tym samym narusza zasadę ograniczonego przechowywania wynikającą z art. 5 ust.1 lit. e RODO (III OSK 1552/22).

Ponadto rozszerzanie przez bank dopuszczalności przetwarzania danych (zawartych w zapytaniu kredytowym) osoby, z którą nie zawarto umowy kredytowej, z powołaniem się na “zapewnienie bezpieczeństwa finansowego w przypadku nawiązywania stosunków gospodarczych”, a zatem szeroko rozumiane, ogólne cele, nie znajduje podstawy na gruncie RODO i jest wprost sprzeczne z zasadą ograniczenia celu (art. 5 ust. 1 lit. b RODO), w sytuacji, gdy nie ma mowy o nawiązaniu stosunku zobowiązaniowego (III OSK 1877/22).

* rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z 4.5.2016, str. 1, ze zm.).

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadzała się do odpowiedzi na pytanie, czy podlega opodatkowaniu podatkiem VAT wykonywanie na podstawie umowy czynności przez spółkę prawa handlowego utworzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego, której jedynym działaniem jest realizacja zadań własnych samorządu gminy, powiatu lub województwa i gdy otrzymanie przez spółkę środków powierzonych nie powoduje powstania przychodu po stronie spółki.

Rozpoznając sprawę w składzie siedmiu sędziów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że działalność spółki kapitałowej, której jedynym udziałowcem jest jednostka samorządu terytorialnego, polegająca wyłącznie na wykonywaniu niektórych zadań publicznych tej jednostki, na podstawie umowy zawartej między spółką a jednostką, finansowana jedynie w formie rekompensaty, o której mowa w art. 5 ust. 1 i 5 decyzji Komisji Europejskiej z dnia 20 grudnia 2011 r. w sprawie stosowania art. 106 ust.2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy państwa w formie rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych, przyznawanej przedsiębiorstwom zobowiązanym do wykonywania usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym (Dz. U. UE. seria L. z 2012 r. Nr 7, str. 3), nie ma charakteru gospodarczego w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2020 r., poz. 106, ze zm.) i nie podlega tym samym opodatkowaniu tym podatkiem. 

Sentencja (PDF) (PDF 231 kB)

Wyrok ten dotyczy problematyki stosowania przewidzianego dla energii elektrycznej wytwarzanej z odnawialnych źródeł energii (dale: energia z OZE) zwolnienia z akcyzy, o którym mowa w art. 30 ust. 1 w związku z ust. 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 864; dalej: u.p.a.), tj. czy w przypadku otrzymania po dniu 31 grudnia 2018 r. dokumentu potwierdzającego umorzenie świadectwa pochodzenia energii elektrycznej wytworzonej z OZE do dnia 31 grudnia 2018 r. zwolnienie od akcyzy przewidziane w art. 30 ust. 1 u.p.a. stosuje się z  uwzględnieniem stawki podatku z daty wytworzenia (i przekazania do sieci operatora systemu elektroenergetycznego) energii z tego źródła objętej owym świadectwem, czy stawkę akcyzy z daty realizacji zwolnienia na warunkach wynikających z art. 30 ust. 2 u.p.a., czyli właściwej dla okresu rozliczeniowego w którym dochodzi do „konsumpcji” zwolnienia przez obniżenia akcyzy należnej o wartość objętą zwolnieniem.

Wyrokiem z 22 września 2025 r. NSA w składzie siedmiu sędziów uznał, że zwolnienie od akcyzy, o którym mowa w art. 30 ust. 1 u.p.a., energii elektrycznej wytworzonej z OZE do dnia 31 grudnia 2018 r. i objętej dokumentem potwierdzającym umorzenie świadectwa pochodzenia tej energii otrzymanym po tym dniu, stosuje się - także w przypadku zmiany stawki akcyzy przewidzianej w art. 89 ust. 3 u.p.a. - według stawki obowiązującej w dniu wytworzenia energii z OZE i wprowadzenia jej do systemu elektroenergetycznego (dostarczenia do zużycia/wydania), a nie w  czasie obniżania akcyzy należnej od energii elektrycznej za najbliższe okresy, o którym mowa w art. 30 ust. 2 u.p.a. 

Sentencja (PDF)(PDF 191 kB)

Z art. 198i ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344 ze zm.), wynika, że odpowiednia rada gminy (rada powiatu lub sejmik województwa), w zakreślonym w tym przepisie terminie, określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki sprzedaży nieruchomości gruntowych na rzecz ich użytkowników wieczystych. „Szczegółowe warunki sprzedaży nieruchomości gruntowych na rzecz ich użytkowników wieczystych" to zakreślenie ram prawnych, w których powinien poruszać się publiczny właściciel nieruchomości pozostającej w użytkowaniu wieczystym. Natomiast szczegółowe wypełnienie tych ram należy do kompetencji organów wskazanych w tym przepisie. „Szczegółowe warunki sprzedaży" to zatem wskazanie sposobu ustalenia ceny. Przy ustalaniu ceny nieruchomości organ uchwałodawczy jest zobowiązany wziąć pod uwagę wskazania ustawodawcy, określone w art. 198h ust. 2 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdzie wprowadzono tzw. widełki cenowe, przez określenie ceny minimalnej i ceny maksymalnej. Pozwala to poszczególnym organom uchwałodawczym gminy na swobodne ukształtowanie ceny nieruchomości będącej przedmiotem sprzedaży, we wskazanych granicach.

Oznacza to, że przyjęcie w uchwale wydanej na podstawie powyższego przepisu, ceny nieruchomości według jej wartości z dnia sprzedaży (a więc ceny maksymalnej), jest zgodne z prawem. Takie rozwiązanie jest także racjonalne i świadczy o dbałości o bezpieczeństwo finansowe gminy. Określona w ten sposób cena sprzedaży rekompensuje gminie utratę prawa własności nieruchomości i dochodów, które mogłaby uzyskać w przyszłości z tytułu użytkowania wieczystego.

Jeżeli o prawie do świadczenia wychowawczego jednego z rodziców organ orzeka w sytuacji, gdy w obrocie prawnym funkcjonuje już rozstrzygnięcie przyznające drugiemu rodzicowi prawo do świadczenia wychowawczego na to samo dziecko i na ten sam okres, późniejsze w czasie orzekanie o prawie do świadczenia wychowawczego innemu rodzicowi, wymaga skorygowania istniejącej w obrocie prawnym informacji o przyznanym wcześniej prawie do świadczenia wychowawczego drugiego rodzica.

Wynika to z reguły zbiegu uprawnień, o której stanowi art. 22 oraz z art. 27 ust. 1 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2022 r., poz. 1577). W przypadku konieczności skorygowania prawa dotyczącego minionych okresów świadczeniowych jedyną formą dochodzenia zwrotu nienależnego świadczenia jest decyzja z art. 25 ust. 6 tej ustawy, a więc decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego.

Link do orzeczenia

Sąd pierwszej instancji postanowieniem z 16 kwietnia 2025 r., I SA/Op 210/25, odrzucił skargę strony na decyzję organu podatkowego jako „z innych przyczyn niedopuszczalną” (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.).

Z akt sprawy wynikało, że skarga została wniesiona w formie elektronicznej do organu podatkowego za pomocą usługi e-Urząd Skarbowy przez reprezentującego stronę pełnomocnika (radcę prawnego). Skargę (podpisaną przez pełnomocnika skarżącej kwalifikowanym podpisem elektronicznym i zawierającą wskazanie jego adresu e-PUAP ) oraz odpowiedź na skargę w postaci elektronicznej organ podatkowy przekazał za pośrednictwem e-PUAP do elektronicznej skrzynki podawczej sądu pierwszej instancji. 

Odrzucając skargę sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego jest możliwe jedynie za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej organu na elektronicznej platformie usług administracji publicznej (e-PUAP), co wynika wprost z treści art. 54 § 1a zd. pierwsze p.p.s.a. 

Uchylając zaskarżone postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego innego niż e-PUAP nie daje podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., jeżeli zgodnie z art. 46 § 2a tej ustawy skarga podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym została na podstawie art. 54 § 2 tej ustawy przekazana przez ten organ na elektroniczną skrzynkę podawczą sądu administracyjnego.

Link do orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 17 września 2025 r. oddalił skargę kasacyjną Gminy […] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 18 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SA/Ke 260/22 oddalającego skargę Gminy […] na uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Kielcach z 11 kwietnia 2022 r. nr 7/2022 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie zmian w Wieloletniej Prognozie Finansowej gminy.

W motywach ustnych wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że istota sprawy sprowadza się do negowania stanowiska, zgodnie z którym zobowiązanie finansowe zaciągnięte przez Gminę […] wobec spółki na podstawie umów opcji call zawartych w ramach realizowanego modelu sfinansowania zadania własnego powierzonego spółce […] polegającego na modernizacji i rozbudowie pływalni miejskiej, stanowią tytuł dłużny w rozumieniu art. 72 ust. 1a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2021 r poz. 305 z późn.zm.), dalej "u.f.p.".

W rozpatrywanej sprawie przeanalizowano treść umów opcji call, a następnie dokonano oceny ich skutku ekonomicznego i stwierdzono, że tytuły dłużne obejmują zobowiązania wynikające ze stosunków prawnych – które nazwą odpowiadają tytułom dłużnym – oraz z innych – które wywołują skutki ekonomiczne podobne do umów kredytów i pożyczek. Świadczeniem głównym inwestora o charakterze pieniężnym i podlegającym zwrotowi w całości był jednorazowy wkład pieniężny w wysokości […] zł za objęcie udziałów w spółce. Celem pozyskania środków było finansowanie realizacji zadania własnego Gminy. Na skutek zawarcia umów opcji call Gminie sprzedano udziały w spółce miejskiej nabyte uprzednio przez inwestora, jednakże w umowach tych wskazane zostały takie podstawy ustalenia ceny sprzedaży Gminie udziałów objętych przez inwestora, które uzależniają tę cenę od dwóch jej składowych, przy czym – co istotne – pierwszy z możliwych do wyodrębnienia elementów ceny sprzedaży udziałów jest stały, a drugi zmienny.
Stałym elementem ceny sprzedaży udziałów jest tzw. kwota podstawowa wynosząca […] zł za 1 udział. Natomiast zmiennym jest kwota waloryzacji. Kwota ta jest bowiem naliczana od kwoty podstawowej na podstawie określonej formuły – wzoru, przy założonej stopie referencyjnej będącej składnikiem stopy waloryzacji WIBOR 6M powiększonej o 3,00 punkty procentowe w stosunku rocznym.

Tym samym, zawarcie umów opcji call skutkuje obowiązkiem nie tylko zapłaty inwestorowi kwoty podstawowej, lecz również kwoty waloryzacji, która słusznie została uznana jako odpowiednik odsetek od wynagrodzenia głównego za korzystanie z kapitału. Kwota waloryzacji uwzględnia nie tylko zmianę wartości pieniądza w czasie, ale również zysk inwestora. Podjęcie tego rodzaju czynności gwarantuje zatem inwestorowi w efekcie ekonomicznym zwrot wartości udziału, powiększonej o umowną kwotę będącą w istocie prowizją (premią) oraz dodatkowej kwoty wynikającej z waloryzacji. A to oznacza, że opcje call w umowie spółki, które wymuszają wykup udziałów od prywatnego inwestora w zamian za długoletnie waloryzowane płatności, to w istocie forma kredytowania, więc ich łączną wartość należy uwzględniać przy wyliczaniu limitów dopuszczalnego zadłużenia.
Na podstawie zawartych umów opcji call Gmina jest zobowiązana do świadczenia na rzecz inwestora, które jest realizowane w 15 częściach, co świadczy o okresowości oraz podobnie jak w przypadku umowy kredytu, ustanowiono dla zawartych umów opcji call zabezpieczenie ich realizacji. Gdyby nie doszło do zapłaty przez Gminę ceny za konkretny pakiet udziałów, inwestor skorzystałby z oświadczenia o poddaniu się dobrowolnej egzekucji na podstawie art. 777 ustawy Kodeks postępowania cywilnego.

W tym świetle, za uzasadnione należało uznać stanowisko o braku zachowania realistyczności wieloletniej prognozy finansowej objętej ocenianą uchwałą rady spowodowaną niezaliczeniem do długu zobowiązań wynikających z umów opcji call.

Link do orzeczenia 

Zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2018 r. poz. 1202, stan prawny na 1 października 2018 r.), organ nadzoru budowlanego nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Rozpoznawana sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki nielegalnie wykonanego, nadbudowanego poddasza budynku mieszkalnego jednorodzinnego w sytuacji, w której do nadbudowy doszło po wcześniejszym rozebraniu dotychczasowego, nieużytkowego poddasza, a więc i dachu. W ocenie wojewódzkiego sądu administracyjnego, kwestia ta miała istotne znaczenie w tej sprawie, ponieważ wykonanie takiego nakazu rozbiórki (chociaż technicznie wykonalne), doprowadzi do sytuacji pozostawienia budynku bez dachu. To z kolei, zdaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego, może stanowić przesłankę stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę z uwagi na niewykonalność tego nakazu.

Nie podzielając tego stanowiska Naczelny Sąd Administracyjny przypomniał, że nakaz rozbiórki jest środkiem gwarantującym poszanowanie porządku prawnego i przywrócenie stanu zgodnego z prawem. Osoba dopuszczająca się naruszenia ustanowionych wymagań prawa budowlanego musi liczyć się z tym, że organy nadzoru budowlanego skutecznie wymuszą przywrócenie stanu zgodnego z prawem. Artykuł 48 Prawa budowlanego przewiduje obowiązek orzeczenia nakazu rozbiórki nielegalnej budowy, ale nie nakłada obowiązku przywrócenia rozbudowanego budynku do stanu poprzedniego, to znaczy takiego, żeby budynek uzyskał parametry zabudowy sprzed dokonania samowoli budowlanej. Konsekwencje poprzedzającej nielegalną nadbudowę rozbiórki dachu ponosi zatem osoba, która dokonała tej nielegalnej nadbudowy. Rozbiórka nadbudowy nie uniemożliwia przecież późniejszej odbudowy dachu, np. w kształcie sprzed dokonania samowoli budowlanej, co oczywiście wymaga uzyskania stosownej zgody budowlanej. Każda rozbiórka części obiektu budowlanego pozostawia uszczerbek w jej wyglądzie, funkcjonalności, sposobie korzystania lub kubaturze. O niewykonalności nakazu rozbiórki w takiej sytuacji można jednak mówić wówczas, gdy nakaz rozbiórki ma wpływ na cechy konstrukcyjne budowli, a nie cechy estetyczne lub funkcjonalne. 

Link do orzeczenia