Strona główna - Naczelny Sąd Administracyjny

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 7 sierpnia 2025 r. oddalił skargi kasacyjne: K.W. oraz Prezesa Rady Ministrów od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 stycznia 2025 r. sygn. akt VI SA/Wa 3570/24 o odrzuceniu skargi K.W. na uchylenie kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów z 9 września 2024 r. wobec postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 17 sierpnia 2024 r. numer 1131.18.2024 w przedmiocie wyznaczenia przewodniczącego zgromadzenia sędziów Izby Cywilnej Sądu Najwyższego.

W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że możliwość rozstrzygania przez organy administracji z wykorzystaniem instytucji autokontroli [o której mowa w art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: „p.p.s.a.”)]  jest ograniczona do określonych form działania administracji publicznej, bowiem nie jest możliwe zastosowanie  tej instytucji do działań, które ze swej istoty nie mogą być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego.

W ocenie NSA zaskarżonego uchylenia kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów – wydanego na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. – nie sposób uznać za akt lub czynność, o których mowa w przepisie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ani tym bardziej za decyzję administracyjną, skoro [samo] udzielenie kontrasygnaty przez Prezesa Rady Ministrów nie odpowiada żadnej z pozostałych, wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., form działania organów administracji publicznej, podlegających zaskarżeniu w ramach postępowania sądowoadministracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że w drodze postępowania sądowoadministracyjnego nie może być dopuszczalna kontrola działań, których przedmiot i treść nie należą do zakresu działalności administracji publicznej, zaś ich charakter determinuje obowiązek zakwalifikowania ich jako akty realizacji systemu władzy politycznej, bowiem badanie legalności zaskarżonego uchylenia kontrasygnaty stanowiłoby nadmierną ingerencję władzy sądowniczej w działalność polityczną organów państwowych.

Link do uzasadnienia

Przedmiotem kontroli sądów administracyjnych była decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydana na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1251. Przepis ten stanowi, że świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. W tej sprawie o świadczenie ubiegał się skarżący, poruszający się na wózku inwalidzkim na skutek wypadku, któremu uległ przed ukończeniem 26. roku życia i który spowodował całkowitą niezdolność skarżącego do pracy.

Oddalając skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji, uchylającego decyzję Prezesa ZUS odmawiającą przyznania świadczenia NSA wyjaśnił, że świadczenie w drodze wyjątku przysługuje tylko wtedy, gdy ubezpieczony nie nabył prawa do świadczeń w trybie zwykłym na skutek szczególnych okoliczności. Całkowita niezdolność do pracy jest tylko jedną z przesłanek do przyznania świadczenia w drodze wyjątku i ma istnieć w chwili ubiegania się o to świadczenie. Natomiast ograniczenia aktywności zawodowej przed jej powstaniem mogą być bardzo różne, choćby usprawiedliwione przyczynami zdrowotnymi, zmniejszającymi możliwości zatrudnienia takiej osoby na rynku pracy. Jak wynika z analizy przebiegu zatrudnienia skarżącego, choć niejednokrotnie był on zatrudniony jedynie na krótkie okresy, to jednak za każdym razem po ustaniu zatrudnienia podejmował działania w celu znalezienia pracy, co skutkowało zatrudnieniem u innego pracodawcy lub zarejestrowaniem jako osoba bezrobotna. Historia zatrudnienia skarżącego nie wykazuje więc, by celowo unikał objęcia ubezpieczeniem społecznym. Zatem, przedwczesna była ocena organu, że skoro całkowita niezdolność do pracy nie została orzeczona w stwierdzonych przerwach w wykonywaniu zatrudnienia przez skarżącego, to w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające nabycie uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji miało charakter ogólnikowy - organ poza podaniem długości ustalonych okresów składkowych i nieskładkowych skarżącego oraz okresów przerw w zatrudnieniu, poprzestał na stwierdzeniu, że wobec skarżącego nie orzeczono uprzednio całkowitej niezdolności do pracy, co oznacza, że brak było szczególnych okoliczności w niepodejmowaniu zatrudnienia. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji, że istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy okoliczności nie zostały przez organ właściwie zbadane.

Link do orzeczenia

Urzędnik wyborczy ma status prawny wyodrębnionego w aparacie administracyjnym państwa samodzielnego organu administracyjnego, co wynika z Rozdziału 9 ustawy z 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2022 r. poz. 1277), jak i innych przepisów stanowiących rozwinięcie regulacji prawnej odnoszących się do poszczególnych zadań publicznych urzędnika wyborczego, wymienionych w art. 191e § 1 Kodeksu wyborczego.

Przepisy te precyzyjnie określają wymogi formalne kandydatów do pełnienia tej funkcji oraz tryb obsadzania urzędników wyborczych. Ponadto, zgodnie z przepisami Kodeksu wyborczego, ustawy urzędnik wyborczy został wyposażony w przypisane wyłącznie jemu zadania administracyjne oraz kompetencje. Taki kształt ustawowych rozwiązań prawnych pozwala zakwalifikować urzędnika wyborczego do osób pełniących funkcję publiczną w rozumieniu art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 902).

Link do orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę małoletniej na czynność Marszałka Sejmu RP. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że przedmiotem zaskarżenia jest czynność polegająca na odmowie wydania małoletniej skarżącej jednorazowej karty prasowej. Sąd wyjaśnił, że wiadomość stanowiąca odpowiedź na wniosek o wydanie skarżącej jednorazowej karty prasowej nie ma charakteru decyzji administracyjnej, jak i innego aktu lub czynności, które mogą podlegać zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.).

Po wniesieniu skargi kasacyjnej przez skarżącą, NSA postanowieniem z 23 lipca 2025 r. uchylił zaskarżone postanowienie WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. NSA podkreślił, że stanowisko Marszałka Sejmu, odmawiające wydania jednorazowej karty prasowej, ma charakter władczy i jednostronny. Tym samym może zostać zakwalifikowane jako przedmiot kontroli z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., pod warunkiem, że zostało wydane w sprawie z zakresu administracji publicznej oraz dotyczy uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Odmowa wydania jednorazowej karty prasowej jest równoznaczna z odmową udziału w posiedzeniu kolegialnego organu władzy publicznej, tj. czynnością polegającą na niewpuszczeniu skarżącej przez Marszałka Sejmu RP na posiedzenie Sejmu RP. Odmowa wpuszczenia skarżącej na posiedzenie Sejmu RP nastąpiła właśnie przez odmowę wydania jednorazowej karty prasowej. Tym samym, prawo do sądu w sprawie odmowy wstępu na posiedzenie organu władzy publicznej może być realizowane w ramach skargi na czynność Marszałka Sejmu RP w postaci odmowy wstępu na posiedzenie Sejmu RP, która to czynność w praktyce polega na odmowie wydania karty lub przepustki uprawniającej do wstępu na teren Sejmu RP. Przesądza to o dopuszczalności skargi. Natomiast ocena, czy skarżąca posiada status dziennikarza i czy odmowa wydania jednorazowej karty prasowej była zasadna, będzie przedmiotem rozstrzygnięcia przez WSA przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Link do orzeczenia

Obowiązkiem gminy jest zapewnienie niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim […] bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, co wynika z art. 32 ust. 6 ustawy z 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 1082 ze zm.). Najbliższe przedszkole to przedszkole pozwalające w najwyższym stopniu realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego (lub w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka), a zatem najpełniej dostosowane do zdolności i możliwości psychofizycznych dziecka oraz posiadające warunki umożliwiające prawidłowe kształcenie i rehabilitację dzieci z rozpoznanym rodzajem niepełnosprawności. Przedszkole bliższe geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalające urzeczywistnić te zalecenia, nie jest więc przedszkolem najbliższym. 

Jeżeli przedszkole nie jest najbliższe we wskazanym wyżej rozumieniu tego pojęcia, gmina może odmówić zapewnienia niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim (oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 31 ust. 2 Prawa oświatowego) bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do przedszkola wskazanego przez rodziców. Odmowa zorganizowania bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dziecka do przedszkola (szkoły) wymaga jednak uzasadnienia i wykazania, że wskazane przez organ przedszkole jako najbliższe najpełniej realizuje zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.

Link do orzeczenia

Organ nadzoru budowlanego ostateczną decyzją nałożył na inwestora obowiązek wykonania określonych robót budowlanych na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. (Dz.U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm.). Przepis ten pozwala na nałożeniu obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem oraz na określenie terminu ich wykonania. Następnie kolejną decyzją organ nadzoru budowlanego stwierdził wykonanie nałożonego obowiązku, na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego. Decyzja stwierdzająca wykonanie obowiązku była przedmiotem odwołania skarżących, a następnie skargi do WSA w Rzeszowie, która została oddalona wyrokiem z 4 października 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 615/22. Omawianym wyrokiem z 25 czerwca 2025 r. NSA oddalił skargę kasacyjną skarżących od wyroku WSA.

Zasadniczy problem prawny w tej sprawie dotyczył ustalenia, czy wykonanie robót po terminie określonym przez organ na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, stoi na przeszkodzie wydaniu decyzji stwierdzającej wykonanie robót budowlanych na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, a w konsekwencji, czy to uchybienie terminu może prowadzić do nakazu rozbiórki?

NSA orzekł, że termin z art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego ma charakter procesowy i jego upływ nie skutkuje wygaśnięciem określonych uprawnień. Jeżeli adresat decyzji wykonał nałożony na niego obowiązek po upływie tego terminu, ale przed wydaniem przez organ decyzji z art. 51 ust. 3 Prawa budowlanego, to samo niedochowanie terminu procesowego z art. 51 ust. 1 pkt 2 tej ustawy nie może być samoistną podstawą do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu lub jego części (co jest co do zasady skutkiem niewykonania obowiązków nałożonych na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego). NSA podkreślił, że organ nadzoru budowlanego powinien tak określić termin wykonania robót, żeby było możliwe wykonanie nałożonego obowiązku.

Link do orzeczenia

Postanowieniem z 24 czerwca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 listopada 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 1160/24, odrzucającego skargę na zarządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego zmieniające zarządzenie w sprawie powołania członków Rady Muzeum przy Muzeum Historii Żydów Polskich Polin.

Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że będące przedmiotem skargi zarządzenie nie podlega kontroli sądu administracyjnego. Relacja łączącą Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego jako organizatora Muzeum Historii Żydów Polskich Polin z członkami Rady Muzeum, których Minister powołuje i odwołuje, spełnia cechy podległości, o której stanowi art. 93 Konstytucji RP. Więź prawna między członkami rady państwowej instytucji kultury, jaką jest Muzeum Historii Żydów Polskich Polin, a Ministrem Kultury i Dziedzictwa Narodowego wyraża się w uprawnieniu organizatora do jednostronnego, władczego, prawnie wiążącego wpływania na działalność tej jednostki kultury, także w zakresie powoływania i odwoływania członków rady tego muzeum. Zarządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego zmieniające zarządzenie w sprawie powołania członków Rady Muzeum jako akt organizatora jest aktem kierownictwa wewnętrznego. To, w jaki sposób organizator reguluje skład rady danej instytucji kultury jest jego wewnętrznym aktem, do którego wykonywania członkowi danej jednostki są zobowiązani na zasadzie podległości organizacyjnej.

Link do orzeczenia tutaj

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji ("KRRiT") od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 listopada 2024 r. sygn. akt VI SAB/Wa 66/24 w sprawie ze skargi P. S.A. w likwidacji w W. na bezczynność Przewodniczącego KRRiT w przedmiocie przekazania środków z opłat abonamentowych na realizację misji publicznej, wyrokiem z 23 czerwca 2025 r. uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

W ustnych motywach orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że skarżąca P. S.A. w likwidacji była prawidłowo reprezentowana przez likwidatora, bowiem wpis o wszczęciu likwidacji Spółki w Krajowym Rejestrze Sądowym korzysta z domniemania prawdziwości (art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 2023 r. poz. 685).

NSA przesądził o dopuszczalności wniesionej przez Spółkę skargi na bezczynność Przewodniczącego KRRiT, gdyż odnosiła się ona do czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935).

Powodem uchylenia wyroku była błędna wykładnia przepisu art. 8 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1689, dalej: ustawa o opłatach abonamentowych) dokonana przez WSA, zgodnie z którą w kompetencji Przewodniczącego KRRiT do przekazywania zaliczkowego środków z opłat abonamentowych na realizację misji publicznej radiofonii i telewizji na podstawie sposobu podziału wpływów ustalanego w drodze uchwały KRRiT mieści się również ustalanie terminów wypłaty zaliczek i podstaw do ich ustalania. Zdaniem NSA, te ostatnie uprawnienia przynależą wyłącznie Krajowej Radzie Radiofonii i Telewizji i powinny być uregulowane w uchwale o sposobie podziału wpływów z opłat abonamentowych między jednostki radiofonii i telewizji na realizację misji publicznej. Natomiast czynność Przewodniczącego KRRiT – zaliczkowego przekazania środków – określona w ust. 3 art. 8 ustawy o opłatach abonamentowych ma charakter wykonawczy wobec uchwały KRRiT o sposobie podziału wpływów, przewidzianej w art. 8 ust. 2 cytowanej ustawy.

Link do orzeczenia