Strona główna - Naczelny Sąd Administracyjny

W powołanych wyrokach NSA uznał, że brak jest podstaw prawnych do podjęcia przez radę gminy uchwały o uchyleniu w części miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, gdy, zdaniem rady gminy, stał się on w tej części nieaktualny.

NSA zaakceptował stanowisko wojewódzkiego sądu administracyjnego, zgodnie z którym z art. 32 ust. 2 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1130) wynika, że w przypadku, gdy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego stał się nieaktualny w całości lub w części, rada gminy jest uprawniona do jego zmiany odpowiednio w całości lub w części w takim trybie, w jakim plany miejscowe są uchwalane. Rada gminy nie jest natomiast uprawniona do podjęcia uchwały o uchyleniu planu w całości lub w części. 

Link do orzeczenia: II OSK 1256/25, II OSK 1257/25

W rozpoznawanych w dniu 29 sierpnia 2029 r. sprawach III FSK 89-91/25  stronie (osobom fizycznym) organy podatkowe ustaliły podatek od nieruchomości (działki zabudowanej zespołem dworsko-pałacowym) za lata 2020-2022.

W sprawach tych, na etapie postępowania przed organami podatkowymi (pierwszej i drugiej instancji), a także wojewódzkiego sądu administracyjnego, spornych było kilka kwestii, m.in.: (1) kto jest podmiotem zobowiązanym do uiszczenia podatku, (2) jak zły stan techniczny budynku (ubytki w dachu) wpływa na kwestię jego opodatkowania.

W zakresie sporu co po podmiotu opodatkowania organy ustaliły, że Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (w skrócie: "KOWR"), działając w dobrej wierze, umową z 30 września 1993 r. wydzierżawił będącą przedmiotem opodatkowania w niniejszej sprawie nieruchomość spółce kapitałowej. Umowa dzierżawy została zawarta na okres do 1 października 2023 r. Na spółce tej ciążył obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości jako posiadaczu zależnym nieruchomości lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa. Właściwy wojewoda decyzją z 25 kwietnia 2014 r. stwierdził, że nieruchomość ta nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. nr 3 poz. 13). Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z 9 listopada 2017 r. utrzymał w mocy wskazaną wcześniej decyzję Wojewody z 25 kwietnia 2014 r. W konsekwencji, pismem z 11 grudnia 2019 r. KOWR przekazał właścicielom posiadanie samoistne opodatkowanej działki. W tej sytuacji organy podatkowe uznały, że to na wpisanych do księgi wieczystej właścicielach nieruchomości spoczywa obowiązek podatkowy.

Odnośnie zaś złego stanu technicznego jednego z budynków posadowionych na opodatkowanej działce strona podniosła, że ubytki w dachu są na tyle poważne, iż powoduje to brak jednego z elementów konstrukcyjnych budynku uniemożliwiający opodatkowanie tego obiektu podatkiem od nieruchomości. Zdaniem zaś organów podatkowych budynek posiada dach do momentu jego całkowitego usunięcia, demontażu, rozbiórki. Dopiero obiekt całkowicie i trwale pozbawiony dachu, nieosłonięty, nieograniczony od góry, przestaje być budynkiem.

Oddalając skargę sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie dopatrzył się przy jej wydaniu naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tego aktu, względnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa. W szczególności sąd uznał, że zaistniałym stanie faktycznym to na właścicielach spoczywa obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości, a zły stan techniczny budynku, w tym uszkodzenie dachu, nie powoduje, że obiekt przestaje być budynkiem.

Oddalając skargi kasacyjne strony w omawianych sprawach Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że zarzuty skarg kasacyjnych, którymi Sąd ten jest związany, nie dotyczyły przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości, a jedynie kwestii związanych z podmiotem zobowiązanym do uiszczenia podatku. Zarzuty skarg kasacyjnych koncentrowały się bowiem jedynie na tym, czy prawidłowo organy podatkowe ustaliły kto faktycznie władał opodatkowaną nieruchomością. Kwestia złego stanu faktycznego posadowionych na działce budynków, z uwagi na brak stosownych zarzutów w skargach kasacyjnych, nie była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. 

Link do orzeczeń: III FSK 89/24, III FSK 90/24, III FSK 91/24

Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z 14 grudnia 2016 r. (Dz.U. z 2025 r., poz. 1043 ze zm.), organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce, w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu stosownych opinii, może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.

Przedmiotem tej sprawy było odwołanie dyrektora szkoły, który naruszył nietykalność cielesną jednego z uczniów. Zdarzenie miało miejsce 20 października 2019 r., a do odwołania doszło 19 marca 2021 r. Spór w sprawie sprowadzał się do konieczności odpowiedzi na pytanie, czy w świetle art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, odwołanie dyrektora placówki zostało dokonane w czasie przekraczającym ramy czasowe w stosunku do zdarzenia, które stało się podstawą odwołania. Nie było natomiast kwestionowane, że samo zdarzenie w postaci naruszenia nietykalności cielesnej może skutkować odwołaniem ze stanowiska dyrektora placówki.

Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego nie zawiera wprost określenia przedziału czasu, jaki może upłynąć pomiędzy samym zdarzeniem będącym szczególnie uzasadnionym przypadkiem, a odwołaniem ze stanowiska. Przyjmuje się natomiast, że “szczególnie uzasadniony przypadek” może dotyczyć tylko sytuacji zupełnie wyjątkowych, nadzwyczajnych i nagłych, kiedy organ uprawniony do wydania zarządzenia w sprawie odwołania nauczyciela z funkcji dyrektora szkoły publicznej ma prawo uznać, że dalsze pełnienie funkcji kierowniczej w szkole lub placówce oświatowej stanowi istotne zagrożenie dla funkcjonowania tych jednostek lub z jakichkolwiek innych, obiektywnie ważnych przyczyn jest nie do przyjęcia. Oznacza to, że pomiędzy zdarzeniem uzasadniającym odwołanie danej osoby ze stanowiska kierowniczego w szkole i dokonaniem tego odwołania na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego nie powinno upłynąć zbyt dużo czasu, ale każdy przypadek będący podstawą do zastosowania tego przepisu powinien być oceniany indywidualnie. Co do zasady bowiem, każdy szczególnie uzasadniony przypadek wymaga podjęcia adekwatnych czasowo działań, uwzględniając wpływ takiej okoliczności na możliwość dalszego pełnienia obowiązków kierowniczych przez danego nauczyciela. W tej konkretnej sprawie upływ czasu nie wykluczał możliwości odwołania dyrektora szkoły ze stanowiska.

Link do orzeczenia

W rozpoznawanej sprawie skarżący świadczył usługi doradcze w zakresie wsparcia transakcyjnego dotyczącego zarządzania kompleksem biurowym. W działalności tej posiłkował się zewnętrznym wsparciem nabywając usługi w zakresie zarządzania i doradztwa od spółki z siedzibą w Portoryko. Zasadniczy spór w sprawie sprowadzał się do rozstrzygnięcia, czy w związku z opłatą faktury wystawionej przez spółkę z Portoryko za „usługi w zakresie zarządzania i doradztwa”, po stronie skarżącego jako płatnika powstał obowiązek poboru/odprowadzenia „podatku u źródła”.

Zdaniem skarżącego, jego usługodawca powinien być traktowany w sposób równoważny z rezydentem podatkowym Stanów Zjednoczonych, na co wskazują okoliczności i przedłożone organowi dokumenty, m.in. zaświadczenia o zarejestrowaniu podmiotu przez Komisję Papierów Wartościowych i Giełd Stanów Zjednoczonych (The United States of America Securities and Exchange Comission (SEC) oraz przez Urząd Regulacji Sektora Finansowego Stanów Zjednoczonych Ameryki (Financial Industry Regulatory - FINRA).

W ocenie zaś organu, z tytułu wypłaty wynagrodzenia za świadczone usługi niematerialne, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 2a ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1888 ze zm., dalej: „u.p.d.o.p.") skarżący miał obowiązek jako płatnik pobrać, zadeklarować i odprowadzić należny zryczałtowany podatek dochodowy od osób prawnych. Organ wyjaśnił bowiem, że skarżący nie wykazał rezydencji podatkowej portorykańskiego kontrahenta stosownym certyfikatem rezydencji, co zdaniem naczelnika urzędu celno-skarbowego pozwoliłoby na udowodnienie, że podmiot ten posiada siedzibę firmy na terenie państwa, które certyfikat wydało i na ustalenie jaka umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania znajdzie zastosowanie albo czy możliwe jest niepobranie podatku zgodnie z taką umową. Przedłożonych przez stronę dokumentów nie można uznać za mające znaczenie/wystarczające do uznania ich za dokumenty spełniające definicję legalną certyfikatu rezydencji zamieszczoną w art. 4a pkt 12 u.p.d.o.p., czyli za zaświadczenie o miejscu siedziby podatnika dla celów podatkowych wydane przez właściwy organ administracji podatkowej państwa miejsca siedziby podatnika.

Oddalając skargę kasacyjną strony, Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji uznające decyzję organu podatkowego za prawidłową. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu wyroku, art. 26 ust. 1 u.p.d.o.p. w brzmieniu obowiązującym w 2017 r. stanowił, że osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne będące przedsiębiorcami, które dokonują wypłat należności z tytułów wymienionych w art. 21 ust. 1 oraz art. 22 ust. 1, są obowiązane jako płatnicy pobierać, z zastrzeżeniem ust. 2, 2b i 2d, w dniu dokonania wypłaty zryczałtowany podatek dochodowy od tych wypłat, z uwzględnieniem odliczeń przewidzianych w art. 22 ust. 1a-1e. Zastosowanie stawki podatku wynikającej z właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania albo niepobranie podatku zgodnie z taką umową jest możliwe pod warunkiem udokumentowania miejsca siedziby podatnika dla celów podatkowych uzyskanym od podatnika certyfikatem rezydencji. Odwołując się do zawartych w art. 3 ust. 1 pkt 2 i pkt 8 polsko-amerykańskiej umowy z dnia 8 października 1974 r. o uniknięciu podwójnego opodatkowania i zapobieżeniu uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu (Dz. U. z 1976 r. Nr 31 poz. 178) definicji określeń „Stany Zjednoczone”  oraz „osoba mająca miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium Stanów Zjednoczonych” sąd kasacyjny uznał, że skarżący ani w chwili wypłaty należności na rzecz portorykańskiego kontrahenta, ani w toku całego postępowania podatkowego nie dysponował certyfikatem rezydencji dla tego podmiotu wystawionego przez właściwe władze Stanów Zjednoczonych Ameryki.

Link do orzeczenia

Pozwolenie na prowadzenie robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków (pozwolenie konserwatorskie), może określać warunki, które zapobiegną uszkodzeniu lub zniszczeniu zabytku - art. 36 ust. 3 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2024 r., poz. 1292 ze zm.). Jednym z niezbędnych warunków takiego pozwolenia konserwatorskiego jest wskazanie w decyzji wojewódzkiego konserwatora zabytków terminu jej ważności. Ma to na celu czasowe ograniczenie uprawnień lub obowiązków wynikających z decyzji dla jej adresata. W przeciwnym wypadku adresat mógłby w każdym czasie i bez jakiejkolwiek kontroli ze strony organu konserwatorskiego korzystać z uprawnień wynikających z decyzji, w tym wystąpić z wnioskiem do organu administracji architektoniczno-budowlanej o pozwolenie na budowę. 

Pozwolenie konserwatorskie nie zastępuje zgody budowlanej (pozwolenia na budowę lub zgłoszenia robót budowlanych) na podjęcie robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru w przypadkach określonych w przepisach prawa budowlanego (art. 36 ust. 8 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami). Pozwolenie na budowę może być wydane po uzyskaniu wymaganych przepisami szczególnymi pozwoleń, uzgodnień lub opinii innych organów, a zatem także pozwolenia konserwatorskiego - art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2025 r., poz. 418 ze zm.). Uzyskanie pozwolenia konserwatorskiego i jego ważność (aktualność) jest zatem niezbędnym warunkiem udzielenia przez organ administracji architektoniczno-budowlanej pozwolenia na budowę. Jeżeli adresat pozwolenia konserwatorskiego wystąpił do organu administracji architektoniczno-budowlanej ze stosownym wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę i w okresie ważności pozwolenia konserwatorskiego uzyskał to pozwolenie na budowę, to późniejszy upływ terminu pozwolenia konserwatorskiego nie powoduje, że inwestor wykonuje roboty budowlane przy zabytku bez pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. Natomiast jeśli adresat pozwolenia konserwatorskiego w okresie jego ważności nie wystąpi o udzielenie pozwolenia na budowę to zmiana terminu ważności pozwolenia konserwatorskiego, możliwa jest wyłącznie przed upływem terminu wskazanego w decyzji wojewódzkiego konserwatora zabytków.

Link do orzeczenia

Inwestor uzyskał ostateczne pozwolenie na budowę domu jednorodzinnego. Elewacja projektowanego budynku z jednej strony znajdować się miała w odległości 1,5 m od granicy działki. Pozwolenie na budowę było następnie przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności. Właściwy miejscowo wojewoda, a następnie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, uznali, że pozwolenie na budowę zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.), bowiem miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie dopuszczał lokalizowania budynku w odległości 1,5 m od granicy działki.

Po rozpoznaniu skargi inwestora WSA w Warszawie uchylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego i poprzedzającą ją decyzję wojewody. Następnie omawianym wyrokiem NSA oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez organ.

NSA podzielił stanowisko WSA w Warszawie, że stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę było przedwczesne, ponieważ organy nie dokonały wystarczającej analizy ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz argumentacji inwestora. W szczególności brak było właściwego odniesienia się do przyjętego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego i niezdefiniowanego prawnie pojęcia „zabudowy gospodarczej”, która zgodnie z tym planem może być lokalizowana w odległości 1,5 od granicy działki. NSA zauważył także, że w tej sprawie organ administracji architektoniczno-budowlanej w toku postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę uzyskał stanowisko organu właściwej gminy, z którego wynika, że na tym terenie sytuowanie budynków w odległości 1,50 m od granicy działki sąsiedniej jest zgodne z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

NSA, podkreślił, że jeżeli istnieją wątpliwości co do wykładni danego przepisu prawa (w tym prawa miejscowego), to przyjęcie przez organ jednej z możliwych wykładni tego przepisu nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Z uwagi na zasadę trwałości decyzji administracyjnych w trybie stwierdzenia nieważności decyzji eliminowane z obrotu prawnego powinny być więc tylko takie decyzje ostateczne, które naruszają prawo w sposób ewidentny, rażący i nie mogą być zaakceptowane jako rozstrzygnięcia wydane przez organy praworządnego państwa.

W rozpoznawanej sprawie istota sporu koncentrowała się na zagadnieniu kwalifikacji prawnej stacji ładowania pojazdów elektrycznych w kontekście opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Spór dotyczył w szczególności ustalenia, czy stacja ładowania pojazdów elektrycznych stanowi budowlę w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., a tym samym podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.
Oddalając skargę kasacyjną organu NSA wyjaśnił, że stacje ładowania pojazdów elektrycznych nie mogą zostać uznane za budowle w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. Stacje te, jako urządzenia techniczne niewymienione expressis verbis w Prawie budowlanym, pozostają poza zakresem przedmiotowym podatku od nieruchomości (z zastrzeżeniem odnoszącym się m.in. do ewentualnego fundamentu).

Link do orzeczenia

Wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2025 r., sygn. akt II GSK 589/25 Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2024 r. sygn. akt VI SAB/Wa 67/24 w sprawie ze skargi P. S.A. w likwidacji z siedzibą w L. na bezczynność Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji w przedmiocie przekazania środków z opłat abonamentowych na realizację misji publicznej, uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.   

NSA przypomniał, że zaskarżonym wyrokiem Sąd I instancji stwierdził, że Przewodniczący Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (dalej: KRRiT, Rada) dopuścił się bezczynności w zakresie przekazania środków z opłat abonamentowych na realizację misji publicznej na rzecz P. S. A. w likwidacji z siedzibą w L. i bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie WSA w Warszawie zobowiązał

Przewodniczącego KRRiT do przekazania, w terminie 7 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, na rzecz strony skarżącej środków z wpływów abonamentowych w wysokości 4 794 000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie każdorazowo do dnia zapłaty. Ponadto Sąd I instancji wymierzył Przewodniczącemu KRRiT grzywnę w wysokości 50 000 zł; przyznał od Przewodniczącego KRRiT na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w wysokości 10 000 zł oraz zasądził od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

W ustnych motywach orzeczenia NSA wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o opłatach abonamentowych wyłączną kompetencję do uchwalania, nie później niż do 30 września, sposobu podziału wpływów z opłat abonamentowych (określonych w ust. 1) między jednostki publicznej radiofonii i telewizji w następnym roku kalendarzowym posiada organ kolegialny – KRRiT. Sposób ten obejmuje informacje w zakresie kto, komu, w jakiej wysokości i kiedy ma owe środki przekazać. Natomiast zawarte w art. 8 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych zadanie Przewodniczącego Rady polegające na przekazaniu środków na realizację misji publicznej na podstawie sposobu podziału wpływów, o którym mowa w ust. 2, nie obejmuje kompetencji do zastępowania Rady w tym zakresie. Przede wszystkim zaś nie obejmuje decydowania o warunkach i terminie przekazania środków. Z uwagi na brak określenia harmonogramu wypłat środków przez Radę, niezwołanie posiedzenia Rady w tym celu przez Przewodniczącego i przejęcie kompetencji Rady przez Przewodniczącego KRRiT, NSA uznał, że Sąd I instancji nieprawidłowo oparł swoje rozstrzygnięcie na harmonogramie przygotowanym przez Przewodniczącego KRRiT, nie uwzględniając wynikającej z art. 7 Konstytucji RP zasady legalizmu i zobowiązania do podjęcia działań niezwłocznie. Jednocześnie NSA wskazał, że w rozstrzygnięciu WSA zabrakło wskazania podstawy prawnej do przekazania jednostce publicznej radiofonii i telewizji środków wraz z odsetkami.

Link do orzeczenia