Strona główna - Naczelny Sąd Administracyjny

Z art. 8 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) wynika zasada, że organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 4 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W konsekwencji należy przyjąć, że możliwości pomocy społecznej stanowią okoliczności istotne z punktu widzenia zakresu udzielanej pomocy społecznej. Zmiana wysokości środków przeznaczonych na świadczenia pomocy społecznej bądź zmiana spodziewanej liczby beneficjentów pomiędzy poszczególnymi okresami, powodujące zmianę możliwości pomocy społecznej, stanowią więc uzasadnioną przyczynę w rozumieniu art. 8 § 2 k.p.a. przemawiającą za dopuszczalnością przyznania pomocy w wysokości innej niż miało to miejsce w okresach poprzednich. 

Link do orzeczenia: I OSK 2214/24  oraz I OSK 2215/24

Zgodnie z art. 415 pkt 2 ustawy z 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2022 r., poz. 2625, ze zm.), „pozwolenie wodnoprawne można cofnąć lub ograniczyć bez odszkodowania, jeżeli urządzenia wodne wykonane zostały niezgodnie z warunkami ustalonymi w pozwoleniu wodnoprawnym lub nie są należycie utrzymywane”. Tego rodzaju decyzja o cofnięciu pozwolenia wodnoprawnego wydawana jest w warunkach uznania administracyjnego, co nie oznacza jednak, że ustawodawca dopuszcza dodatkowe przesłanki jej zgodności z prawem, niewskazane w art. 415 pkt 2 Prawa wodnego. Wynika z tego, w przypadku bezspornego ustalenia (tak jak to miało miejsce w stanie faktycznym tej konkretnej sprawy), że doszło do wykonanie urządzenia wodnego niezgodnie z warunkami ustalonymi w treści pozwolenia wodnoprawnego, jest to wystarczającą przesłanką cofnięcia tego pozwolenia. Poza ustaleniem, że urządzenie wodne wykonano niezgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym, organ nie jest więc zobowiązany ustalać, czy urządzenie wodne powoduje szkody, na jakim obszarze, o jakim zakresie i intensywności i czy ewentualne szkody te nie są wywołane przez inne czynniki. Wykonanie urządzenia wodnego niezgodnie z warunkami pozwolenia wodnoprawnego co do zasady godzi w interes publiczny i przemawia za cofnięciem pozwolenia wodnoprawnego.

Adresat tego pozwolenia nie zrealizował go bowiem na warunkach wyznaczonych przez organ administracji publicznej i nie zastosował się do konkretnej normy prawa administracyjnego wyznaczonej pozwoleniem wodnoprawnym. W tej sytuacji, przyznana organowi w ramach uznania administracyjnego swoboda działania, wymaga rozważenia przez ten organ, czy istnieją okoliczności, które przemawiają za tym, że pomimo omawianej niezgodności, dalsze funkcjonowanie urządzenia wodnego jest korzystne dla interesu jednostkowego (obywateli) lub innych aspektów interesu publicznego. Jednak ciężar udowodnienia tej okoliczności co do zasady spoczywa na adresacie pozwolenia wodnoprawnego.

Jeżeli dane osobowe zostały pozyskane i przetwarzane przez bank w związku z zawarciem umowy kredytowej, to cel pozyskania i przetwarzania danych osobowych jest jednoznaczny i prawnie dopuszczalny. W konsekwencji, jeżeli zobowiązanie kredytowe nie wygasło, ale uległo przedawnieniu, to stosunek prawny pomiędzy kredytobiorcą a bankiem nadal istnieje, chociaż zmienia swoją pierwotną treść, adekwatnie do skutków, jakie przepisy prawa wiążą z przedawnieniem zobowiązania.

W takiej sytuacji bank nadal posiada prawnie uzasadniony interes w przetwarzaniu danych osobowych kredytobiorcy w rozumieniu art. 6 ust. 1 lit. f rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35), a przetwarzanie danych jest niezbędne do kontynuacji realizacji umowy zobowiązania kredytowego.

W dniu 8 września 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów, w sprawie II OPS 2/25, po rozpoznaniu wniosku Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2025 r., nr BO.511.9, podjął następującą uchwałę:

1. Z uwagi na treść art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418, z późn. zm.) nie jest dopuszczalne wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego na wniosek osoby, która żąda od organu nadzoru budowlanego podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny. Postępowania w tych sprawach wszczyna się wyłącznie z urzędu.
2. Organ nadzoru budowlanego, do którego wpłynął wniosek (żądanie) wszczęcia jednego z postępowań, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy - Prawo budowlane, obowiązany jest do poinformowania wnioskodawcy, w drodze pisma o charakterze informacyjnym, o podjętych działaniach i zajętym stanowisku.

Link do uchwały

Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że objęcie miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego tylko jednej działki ewidencyjnej nie jest zabronione przez obowiązujące przepisy prawa. Nie ma też unormowań zabraniających uwzględnienia przy uchwalaniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oczekiwań właściciela działki objętej tym planem. W ramach swojego władztwa planistycznego gmina może być zainteresowana konkretnym zagospodarowaniem terenu obejmowanego uchwalanym planem i przyjęcie w planie parametrów i wskaźników uwzględniających wnioski ewentualnego inwestora zainteresowanego w zagospodarowaniu określonego terenu w sposób zgodny z oczekiwaniami gminy jest wynikiem woli gminy zrealizowania swoich zamierzeń i spowodowania, żeby zainteresowany podmiot rzeczywiście daną inwestycję zrealizował. W konsekwencji, okoliczność, że procedura planistyczna została zainicjowana wnioskiem właściciela objętej planem działki nie oznacza, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego został uchwalony wyłącznie w jego interesie. Ponadto miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie musi powtarzać poprzednio obowiązujących unormowań takiego planu dla tego terenu, jak również regulacji obowiązujących dla sąsiednich działek. Parametry zabudowy w nowym planie nie muszą być takie, jak w planie poprzednio obowiązującym oraz nie muszą stanowić kalki postanowień obowiązujących w tym zakresie na terenach sąsiednich. 

Link do orzeczenia

Zgodnie z art. 383 § 1 pkt 4 ustawy z 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2408 ze zm.), wygaśnięcie mandatu radnego następuje w przypadku pisemnego zrzeczenia się mandatu. Przesłanka pisemnego zrzeszenia się mandatu musi wiązać się z  aktywnością samego radnego, który w taki sposób chce z tego mandatu zrezygnować. Natomiast zgodnie z art.  24b ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 609 ze zm.), osoba wybrana na radnego nie może wykonywać pracy w ramach stosunku pracy w urzędzie gminy, w której uzyskała mandat, oraz wykonywać funkcji kierownika lub jego zastępcy w jednostce organizacyjnej tej gminy. Przed przystąpieniem do wykonywania mandatu osoba ta obowiązana jest złożyć wniosek o urlop bezpłatny w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyników wyborów przez właściwy organ wyborczy. Niezłożenie przez radnego takiego wniosku jest równoznaczne ze zrzeczeniem się mandatu (art. 24b ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym). Przesłanka pisemnego zrzeczenia się mandatu nie jest tożsama z domniemaniem zrzeczenia się mandatu, o którym stanowi art. 24b ust. 5 u.s.g. Tylko bowiem pisemne zrzeczenie się przez radnego mandatu i to niezależnie od czasu jego dokonania, uzasadnia właściwość komisarza wyborczego w zakresie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu. Jeżeli radny nie składa pisemnej rezygnacji z mandatu, to nie jest to przypadek z art. 383 § 1 pkt 4 Kodeksu wyborczego, ale brak zaprzestania wykonywania pracy, które może uzasadniać wygaśniecie mandatu na podstawie art. 383 § 1 pkt 5 Kodeksu wyborczego. Jednak w takiej sytuacji kompetencja do wydania aktu stwierdzającego wygaśnięcie mandatu przechodzi na radę gminy, a nie przysługuje komisarzowi wyborczemu. To z kolei wiąże się z obowiązkiem umożliwienia radnemu złożenia wyjaśnień przed podjęciem uchwały rady gminy o wygaśnięciu mandatu. 

Ustawodawca w art. 383 § 2 i § 2a Kodeksu wyborczego rozdzielił kompetencje do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego, w wyraźnie określonych przypadkach i w istotnie odmiennej formie, oddzielnie dla organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego (uchwałą) i dla organu wyborczego jakim jest komisarz wyborczy (postanowieniem).

Zgodnie z art. 24f ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1465), radny nie może prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której uzyskał mandat, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności.

Skutkiem naruszenia tego przepisu jest utrata mandatu, co wynika z art. 383 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2022 r. poz. 2408). Zwrot „wykorzystywanie” mienia komunalnego gminy dotyczy każdego przypadku korzystania z mienia w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, bez względu na to, czy wykorzystanie to ma podstawę prawną czy też nie, jest stałe bądź jednorazowe, wreszcie czy jest odpłatne czy też nieodpłatne. Prowadzenie gospodarstwa rolnego jest działalnością gospodarczą, o której stanowi art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, a sytuacja, w której radny korzysta bezumownie z nieruchomości gminy (w której to gminie uzyskał mandat), oznacza, że korzyści finansowe z takiego mienia komunalnego przysługują tylko temu radnemu ze szkodą dla interesu gminy jako właściciela nieruchomości.

W rozpoznawanej sprawie spółka wystąpiła do wójta gminy o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2016 r. Organy podatkowe obu instancji odmówiły stronie stwierdzenia nadpłaty.  Nie zgadzając się z tymi rozstrzygnięciami spółka wniosła skargę do sądu administracyjnego, podnosząc m.in. zarzut naruszenia art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej (nieważność decyzji ostatecznej, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa). W kontekście tego zarzutu skarżąca podniosła, że decyzja organu pierwszej instancji jest pismem, które nie zawiera rozstrzygnięcia organu podatkowego, tj. nie zawiera rozstrzygnięcia, którego autorem byłby organ podatkowy. Taki wniosek skarżąca uzasadniła powołując się na fakt korzystania przez wójta gminy z pomocy prawnej zewnętrznej kancelarii, z którą organ łączyła umowa o świadczenie pomocy prawnej.

WSA w Poznaniu w wyroku z 16 listopada 2023r., I SA/Po 443/23, nie uwzględnił tego zarzutu wyjaśniając, że decyzja organu pierwszej instancji (wójta gminy) została wydana przez właściwy organ podatkowy, w zakresie żądań zawartych we wniosku podatnika o zwrot nadpłaty. Nie ma w tej sprawie żadnych wątpliwości co do tego, że decyzja ta pochodzi od organu podatkowego, a nie od innego podmiotu. Jak wskazano w uzasadnieniu, bez znaczenia dla oceny tej okoliczności jest przywołany przez skarżącą fakt korzystania przez organ z pomocy kancelarii prawnej. W ocenie sądu pierwszej instancji, nawet w sytuacji, w której w ramach udzielonej organowi pomocy prawnej przygotowany został projekt uzasadnienia decyzji, to i tak przyjąć należy, że wydał ją organ podatkowy. Nie ma w tej sprawie innego „autora” decyzji, jak twierdzi skarżąca. 
Naczelny Sąd Administracyjny podzielił w tym zakresie stanowisko sądu pierwszej instancji. 

Link do orzeczenia